Pure Dhamma ธรรมะล้วน ๆ

สมาธิไม่ใช่ของเอา แต่เป็นของปล่อย เป็นของละเอียด ระงับ ประณีต ปล่อยแล้วจึงได้

1. ปล่อย อกุศลธรรม ทั้งหลาย มีจิต วิตกวิจาร(คิด) แต่เรื่องที่เป็นกุศล จึงจะได้ สมาธิระดับที่ ๑
2. ปล่อย เรื่องความคิดทั้งหลายแหล่ที่เป็นกุศล ให้คิดเรื่องเดียว จึงจะได้ สมาธิระดับที่ ๒
3. ปล่อย ความปีติ ที่ได้จากสมาธิ มีแต่อุเบกขาอย่างเดีย จึงจะได้ สมาธิระดับที่ ๓
4. ปล่อย ความสุขที่มีในอุเบกขานั้นซะ จึงจะได้ สมาธิระดับที่ ๔
5. ปล่อย รูปทั้งหมด ก็ได้สมาธิในขั้นอรูป ขึ้นไป

หลักการของ พระพุทธเจ้า ก็คือ ย่ิงมีน้อยยิ่งดี

น้อยที่สุดที่ใครๆพึงมีได้ในระบบสังสารวัฎนี้ ก็คือ ๒ ขันธ์ ได้แก่ สังขารและวิญญาณ โดย สัญญา/รูป/เวทนา ดับหมด อันนี้ได้แก่สมาธิขั้นสูงที่เรียกว่า “สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ” ผู้ที่เข้าสมาธิขั้นนี้ได้ คือ ญาญีภิกษุผู้ฉลาด

ภิกษุ ท. ! ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ ย่อมเป็นผู้มากไปด้วยสุขและโสมนัส ในทิฏฐธรรมเทียว ; และการกำเนิดของเธอนั้น จักเป็นการปรารภเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะด้วย. ธรรม ๖ ประการ เหล่าไหนเล่า ?

ภิกษุ ท. ! ธรรมหกประการคือ ภิกษุในกรณีนี้ : -

1. เป็น ธัมมาราโม ( มีธรรมเป็นที่มายินดี ) ;
2. เป็น ภาวนาราโม ( มีการเจริญภาวนาเป็นที่มายินดี ) ;
3. เป็น ปหานาราโม ( มีการละกิเลสเป็นที่มายินดี ) ;
4. เป็น ปวิเวการาโม ( มีความสงัดจากโยคธรรมเป็นที่มายินดี ) ;
5. เป็น อัพ์ยาปัชฌาราโม ( มีธรรมอันไม่เบียดเบียนเป็นที่มายินดี ) ;
6. เป็น นิปปปัญจาราโม ( มีธรรมอันไม่ทำความเนิ่นช้าเป็นที่มายินดี ).

ภิกษุ ท. ! ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๖ ประการ เหล่านี้แล ย่อมเป็นผู้มากไปด้วยสุขและโสมนัส ในทิฏฐธรรมเทียว ; และการกำเนิดของเธอนั้น จักเป็นการปรารภเพื่อความสิ้นไปแห่งอาสวะด้วย.

- ฉกฺก. อํ. ๒๒/๔๘๐/๓๔๙.

ในรายการศันสนีย์สนทนา ทางสถานีวิทยุ 106FM ระหว่างวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 0500-0530 ได้มีการพูดถึงภรรยาสามีคู่หนึ่งมีความคิดว่าไม่อยากมีบุตรเพราะเห็นว่าความเกิดเป็นทุกข์ จึงไม่ควรให้ใครเกิดมาเป็นทุกข์

พระพุทธเจ้าไม่เคยตรัสสอนว่าไม่ให้มีบุตรหรือให้มีบุตร คือไม่ฟันธงลงไปว่ามีดี หรือไม่มีดี โดยพุทธวัจนะ มีแต่ตรัสเรื่องเกี่ยวกับหน้าที่ ที่เมื่อเป็นลูก หรือ เป็นมารดาบิดา ต้องมีหน้าทีต่อกันอย่างไร

แล้วสำหรับผู้ที่ยังไม่มีบุตร จะพิจารณาอย่างไรโดยใช้หลักพุทธวัจนะ ว่าจะมีลูกหรือไม่?

ง่าย ๆ ดังนี้ว่า

ไม่ควรมีบุตรเพราะเหตุสักว่า

• หวังว่าลูกจะเลี้ยงเราตอบ
• ได้เล่นกับลูกสนุกสนานตอนที่ลูกยังเป็นเด็ก
• มีลูกไว้ใช้งาน
• หวังว่าจะมอบสมบัติให้ลูกไว้ดูแลรักษาต่อ

ที่ไม่ควรมีด้วยเหตุนั้นเพราะว่า

• ลูกอาจจะตายก่อนเรา
• ลูกอาจจะติดยาเสพติด
• ลูกอาจโตมาไม่เป็นที่รักที่พอใจของเรา

มีความเสี่ยงเพราะความไม่เที่ยงของสังสารวัฎ

ถ้าจะมีลูกควรมีลูกด้วยเหตุดังนี้คือ

• มีความสุขที่เกิดจากการเป็นผู้ให้
• มีความสุขที่เกิดจากการเป็นผู้อุปการะผู้อื่นก่อน
• มีความสุขที่ทำให้เกิดหิริโอตัปปะ ความรู้สึกผิดชอบชั่วดี
• มีความสุขที่เกิดจากความรักความเมตตา
• เป็นนิมิต(เครื่องหมาย) ของการทำความดีเพิ่มขึ้น

เพราะเหตุใดเล่า?

• เพราะความสุขนั้นเป็นความสุขที่เกิดจากในภายใน
• เป็นความสุขที่พระพุทธเจ้าให้เสพ
• มีความเปลื่ยนแปลงไปเป็นอย่างอื่นได้น้อยกว่า อันเนื่องมาจากป้จจัยภายนอก

อาตมาเคยเห็นผู้ชายบางคน หลังแต่งงานก่อนมีลูก ทำตัวผิดศีล กินเหล้าเมาเบียร์ แต่พอมีลูกเท่านั้น เปลี่ยนเป็นคนละคนเลย ขยันทำมาหากิน เลิกอบายมุขทุกอย่าง

ในขณะเดียวกัน ก็เคยเห็นผู้ชายที่เป็นอย่างตรงกันข้ามเป๊ะเลย คือพอมึลูกปุ๊ป ก็เริ่มสัมมะเรเทเมา ออกนอกลู่นอกทาง ไม่เอาลูกเมีย

การทำความดีมันมาจากข้างใน ไม่ใช่ข้างนอก “คนดีทำความดีง่ายอยู่แล้ว” โดยมี “ใจเป็นใหญ่ใจเป็นประทาน” หมายความว่า คนเราจะเริ่มทำความดีน่ะ ไม่ต้องรอให้มีลูกหรอก เริ่มทำได้เลย ถ้าต้องรอนั่นรอนี่ อันนี้เป็นข้ออ้างของกิเลส อย่าไปหลงเชื่อมัน

ส่วนผู้ที่มีบุตร/บุตรีอยู่แล้ว ควรทำอย่างไร?

ก็ให้ทำหน้าที่ของมารดาบิดาดังนี้คือ

1. ห้ามเสียจากบาป
2. ให้ตั้งอยู่ในความดี
3. ให้ศีกษาศิลปะ
4. ให้มีคู่ครองที่สมควร
5. มอบมรดกให้ตามเวลา

บุคคลที่สอนลูกศิษย์มาตลอด 45 ปี รวมถึง การบำเพ็ญบารมีมาตลอด 4 อสงไขยกับแสนมหากัปป์ เมื่อจะพูดอะไรเป็นคำสุดท้าย ต้องรวบยอดกลั่นกรองบีบอัดรวมคำสอนทั้งหมดทั้งสิ้นเอาไว้ในคำสุดท้ายนี้ และคำสุดท้้ายของสมณโคดมคือ

ภิกษุทั้งหลาย สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา พวกเธอทั้งหลายจงถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเิถิด

ไม่ประมาท = มีสติ มีพุทธวัจนะ สนับสนุนสิ่งนี้คือ

ตอนที่พระพุทธเจ้่าตรัสรู้ธรรมแล้วไม่นาน หลังจากที่ตัดสินใจแล้วว่าจะสั่งสอนสัตว์ทั้งหลายและพบว่า “สติปัฏฐาน” เป็นทางเดียวที่จะช่วยเหลือปวงสัตว์ได้ ทำให้ สหัมบดีพรหม ลงมาอนุโมทนากันพระพุทธเจ้า ดังนี้ว่า

ครั้งหนึ่ง ที่ตำบลอุรุเวลา ใกล้ฝั่งแม่น้ำเนรัญชราที่ต้นไทรเป็นที่พักร้อนของเด็กเลี้ยงแพะ เมื่อเราแรกตรัสรู้ได้ใหม่ ๆ, ความปริวิตกแห่งใจได้เกิดขึ้นแก่เรา ขณะเข้าสู่ที่พักกำบังหลีกเร้นอยู่, ว่า “นี่เป็นหนทางเครื่องไปทางเดียว เพื่อความบริสุทธิ์หมดจดของสัตว์ทั้งหลาย, เพื่อก้าวล่วงเสียซึ่งความโศกและปริเทวะ เพื่อความตั้งอยู่ไม่ได้แห่งทุกข์และโทมนัส เพื่อบรรลุญายธรรม เพื่อทำพระนิพพานให้แจ้ง ทางนี้ คือ สติปัฏฐานสี่

ลำดับนั้น สหัมบดีพรหมรู้ปริวิตกในใจของเราจึงอันตรธานจากพรหมโลก มาปรากฏอยู่เฉพาะหน้าเรา รวดเร็วเท่าเวลาที่บุรุษแข็งแรงเหยียดแขนออกแล้วงอเข้า เท่านั้น. ครั้งนั้นสหัมบดีพรหมทำผ้าห่มเฉวียงบ่า น้อมอัญชลีเข้ามาหาเรา แล้วกล่าวกะเราว่า “อย่างนั้นแล พระผู้มีพระภาค ! อย่างนั้นแล พระสุคต ! ฯลฯ นั่นเป็นทาง ๆ เดียว เพื่อความบริสุทธิ์หมดจดของสัตว์ทั้งหลาย,เพื่อก้าวล่วงเสียได้ซึ่งความโศกและปริเทวะ ฯลฯ เพื่อทำนิพพานให้แจ้ง”

ความงดงามในเบื้องต้น : “สติปัฎฐาน” คือทางเดียว เมื่อก่อนเริ่มสั่งสอน

ความงดงามในเบื้องปลาย : “ไม่ประมาท” คือสรุปจบตอนสุดท้าย

ความงดงามในท่ามกลาง : คือที่อยู่ระหว่างนั้นทั้งหมด (ตลอด 44 ปี กับ 10 เดือน)

ภิกษุ ท. ! ภิกษุในกรณีนี้ เข้าไปอาศัย สถานที่ แห่งใดแห่งหนึ่งอยู่, สติที่ยังตั้งขึ้นไม่ได้ ก็ไม่ตั้งขึ้นได้, จิตที่ยังไม่มั่นก็ไม่ตั้งมั่น, อาสวะที่ยังไม่สิ้นก็ไม่ถึงความสิ้น, และอนุตตรโยคักเขมธรรมที่ยังไม่บรรลุก็ไม่บรรลุ,ทั้งจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจยเภสัชชบริขาร อันบรรพชิตพึงแสวงหามาเพื่อเป็นบริขารของชีวิต ก็หามาได้โดยยาก. ภิกษุ ท. ! ภิกษุนั้น พิจารณาเห็นโดยประจักดังนี้แล้ว ไม่ว่าจะเป็นเวลากลางวันหรือกลางคืน พึงหลีกไปเสียจากสถานที่นั้น, อย่าอยู่เลย

ภิกษุ ท. ! อนึ่ง ภิกษุในกรณีนี้ เข้าไปอาศัย สถานที่ แห่งใดแห่งหนึ่งอยู่, สติที่ยังตั้งขึ้นไม่ได้ ก็ไม่ตั้งขึ้นได้, จิตที่ยังไม่มั่นก็ไม่ตั้งมั่น, อาสวะที่ยังไม่สิ้นก็ไม่ถึงความสิ้น, และอนุตตรโยคักเขมธรรมที่ยังไม่บรรลุก็ไม่บรรลุ ; แต่ว่า จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจยเภสัชบริขาร อันบรรพชิตพึงแสวงหามาเพื่อเป็นบริขารของชีวิต ก็หามาได้โดยไม่ยาก. ภิกษุ ท. ! ภิกษุนั้นพิจารณาเห็นโดยประจักษ์ดังนี้แล้ว คิดว่า “เราเป็นผู้ออกจากเรือนบวชเพราะเหตุแห่งจีวรก็หามิได้ เพราะเหตุแห่งบิณฑบาตก็หามิได้ เพราะเหตุแห่งเสนาสนะก็หามิได้ เพราะเหตุแห่ง คิลานปัจจยเภสัชชบริขารก็หามิได้ “ ; ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว ภิกษุนั้น พึ่งหลีกไปจากสถานที่นั้น, อย่าอยู่เลย.

ภิกษุ ท. ! ภิกษุในกรณีนี้ เข้าไปอาศัย สถานที่ แห่งใดแห่งหนึ่งอยู่,สติที่ยังตั้งขึ้นไม่ได้ ก็ตั้งขึ้นได้, จิตที่ยังไม่มั่นก็ตั้งมั่น, อาสวะที่ยังไม่สิ้นก็ถึงความสิ้น, และอนุตตรโยคักเขมธรรมที่ยังไม่บรรลุก็บรรลุ ; แต่ว่าจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจยเภสัชชบริขาร อันบรรพชิตพึงแสวงหามาเพื่อเป็นบริขารของชีวิต ก็หามาได้โดยยาก. ภิกษุ ท. ! ภิกษุนั้น พิจารณาเห็นโดยประจักษ์ดังนี้แล้ว คิดว่า “เรามิได้ ออกจากเรือนบวช เพราะเหตุแห่งจีวร เพราะเหตุแห่งบิณฑบาต เพราะเหตุแห่งเสนาสนะ เพราะเหตุแห่ง คิลานปัจจยเภสัชบริขาร“ ; ครั้นพิจารณาเห็นดังนี้แล้ว ภิกษุนั้น พึงอยู่ในสถานที่นั้นอย่าหลีกไปเสียเลย.

ภิกษุ ท. ! อนึ่ง ภิกษุในกรณีนี้ เข้าไปอาศัย สถานที่ แห่งใดแห่งหนึ่งอยู่, สติที่ยังตั้งขึ้นไม่ได้ ก็ตั้งขึ้นได้, จิตที่ยังไม่มั่นก็ตั้งมั่น, อาสวะที่ยังไม่สิ้นก็ถึงความสิ้น, และอนุตตรโยคักเขมธรรมที่ยังไม่บรรลุก็บรรลุ ; แต่ว่าจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจยเภสัชชบริขาร อันบรรพชิตพึงแสวงหามาเพื่อเป็นบริขารของชีวิต ก็หามาได้โดยไม่ยาก. ภิกษุ ท. ! ภิกษุนั้น พิจารณาเห็นโดยประจักษ์ดังนี้ พึงอยู่ใน สถานที่ นั้น จนตลอดชีวิต,อย่าหลีกไปเสียเลย.

(ในกรณีแห่ง การเลือกหมู่บ้าน นิคม นคร ชนบท และ บุคคล ที่ควรเสพหรือไม่ควร เสพ ก็ได้ตรัสไว้โดยหลักเกณฑ์อย่างเดียวกัน)

-มู. ม. ๑๒/๒๑๒ – ๒๑๘/๒๓๕ – ๒๔๒.