– ความแตกต่างระหว่างเบื่อหน่ายกับเบื่อเซ็ง

– อรหัตตมรรค/โสดาปัตติมรรค/อานาคามีมรรค

– การเรียน/ใช้ชีวิตจริง ทำให้เหมือนกัน ให้เข้ากัน ละเอียดเสมอกัน

– อาพาธของสมาธิขั้นต่างๆ

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

– การไหลมารามกันของธรรม หลังจากการหลีกเร้นปฏิบัติ

– เรื่องของ คุณสมหวัง จาก สิงคโปร์ => องค์กรวิถีธรรม and purpose in life

– เรื่องของ คุณอะเล็ก จาก อเมริกา => การคุมลิ้น, อาพาธของความคิด

– ตอบคำถามคุณปณิธิศร์ (ศีล, บทแผ่เมตตา, สวดมนต์ไม่มีบาลี, การถวายปัจจัยให้พระสงฆ์)

– ตอบคำถามคุณ มัคคานุคา อุบายแก้ง่วง

– การนอนกัดฟัน (อันนี้ของหมอณัฐพงศ์)

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

 

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

ห้วงน้ำที่ไม่มีน้ำไหลมาจากทางไหน แต่ก็มีน้ำผุดขึ้นมาใหเป็นสระน้ำได้. พระพุทธเจ้า ได้เคยตรัสถึงสระน้ำประเภทนี้อยู่ เปรียบเทียบกับ ปีติและสุขที่เกิดจากสมาธิในฌานที่ 2 ดังนี้

เปรียบเหมือน ห้วงน้ำอันลึก มีน้ำพลุ่งขึ้น ไม่มีปากทางน้ำ เข้าทางทิศตะวันออก ทิศตะวันตก ทิศ เหนือ ทิศใต้ แห่งห้วงน้ำนั้น และฝนก็ไม่ตกตามฤดูกาล แต่ขณะนั้นท่อน้ำเย็นพลุ่งขึ้นจากห้วงน้ำนั้น ไหลทับไหล ท่วม แผ่ทั่วเต็มไปหมดซึ่งห้วงน้ำนั้นเอง ด้วยน้ำอันเย็น, ส่วนไหนๆของห้วงน้ำนั้นที่น้ำเย็นไม่ถูกต้องแล้ว มิได้มี, ข้อนี้ฉันใด ; ภิกษุ ท !ภิกษุประพรมกายนี้ทำให้ชุ่มทั่ว ชุ่มรอบ เต็มรอบ ด้วยปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิ,ส่วนใด ส่วนหนึ่งในกายเธอ ที่ปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิ ไม่ถูก ต้องแล้ว มิได้มี,ฉันนั้นเหมือนกัน.

“Just like a lake with spring-water welling up from within, having no inflow from east, west, north, or south, and with the skies periodically supplying abundant showers, so that the cool fount of water welling up from within the lake would permeate and pervade, suffuse and fill it with cool waters, there being no part of the lake unpervaded by the cool waters; even so, the monk permeates and pervades, suffuses and fills this very body with the rapture and pleasure born of composure. There is nothing of his entire body unpervaded by rapture and pleasure born of composure.

นอกจากนี้ ฌาน 2 ยังเคยเปรียบเที่ยบกับ ข้าวสาลี/ข้าวยวะ ดังนี้ ว่า

เปรียบเหมือนในปัจจันตนครของพระราชา มีข้าวสาลีและข้าวยวะสะสมไว้เป็นอันมาก เพื่อความยินดี ไม่สะดุ้งกลัว อยู่เป็นผาสุก ในภายใน เพื่อป้องกันในภายนอก, นี้ฉันใด; ภิกษุ ท.! อริยสาวก เพราะความเข้าไปสงบระงับแห่งวิตกและวิจาร เข้าถึงทุติยฌาน อันเป็นเครื่องผ่องใส แห่งใจในภายใน นำ ให้สมาธิเป็นธรรมอันเอกผุดมีขึ้น ไม่วิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดจากสมาธิ แล้วแลอยู่ เพื่อความยินดี ไม่สะดุ้งกลัว อยู่ เป็นผาสุก แห่งตน เพื่อก้าวลงสู่นิพพาน, ฉันนั้นเหมือนกัน.

“Just as a royal frontier fortress has large stores of rice & barley for the delight, convenience, & comfort of those within, and to ward off those without; in the same way the disciple of the noble ones, with the stilling of directed thoughts & evaluations, enters & remains in the second jhana — rapture & pleasure born of composure, unification of awareness free from directed thought & evaluation — internal assurance — for his own delight, convenience, & comfort, and to alight on Unbinding.

• - Basic English Vocabulary on Dhamma.
• - Selfhelplessness syndrom.

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

 

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่––

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

Merit is happiness. 3 ways to gain merit, 1) Giving, 2) Morality, 3) Mental Development.

Note: this presentation is re-recorded of opening event of meditation center in Stavanger, Norway on 25 Feb 2012

PS: the mosquito bites is an example of sensory defective as an analogy to mental defective by defilement in our mind.

download ได้ที่นี่

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่นี่

ดูทั้งหมดของปี 2555 ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/1204a

download ได้ที่น่ี http://www.archive.org/download/1201a/1201a0125we.mp3

=============

ป.ล. Podcast Episode 57 จะนำมา Post ในวันพรุ่งนี้เวลาเดิมแทน

=============

เนื้อหามีดังนี้

ปริปกฺโก วโย มยฺห        ป ริตฺ ต มม ชีวิต

ปหาย โว คมิสฺสามิ        กต เม สรณมตฺตโน 

อปฺปมตฺตา สตีมนฺโต        สุสีลา โหถ ภิกฺขโว

สุ ส มา หิ ต สงฺ กปฺ ปา          ส จิตฺ ต ม นุ รกฺ ข ถ ฯ

โย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย       อปฺ ป มตฺ โต วิ ห ริสฺ ส ติ

ป หาย ชา ติ ส สา ร          ทุกฺ ขสฺ สนฺ ต ก ริสฺ ส ตี ติ

นี่คือรายการธรรมรับอรุณทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย.

วันนี้วันที่ 25 ม.ค. เป็นวันคล้ายวันมรณภาพของ พระอาจารย์ หลวงตา มหาบัว ญาณสัมปันโน แห่งวัดป่าบ้านตาด, ซึ่งในปี พ.ศ. 2555 นี้ก็ครบรอบ 1 ปีการจากไปของท่าน. ซึ่งในปีที่แล้วหลังจากที่ท่านได้ล่วงไป, ข้าพเจ้าก็ได้แสดงธรรมออกอากาศทาง สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งนี้ในวันที่ 1 ก.พ.​ 2554. ที่ผ่านมา เพื่ออุทิศแด่ท่าน, วันนี้ในโอกาสที่เป็นวันครบรอบการทอดทิ้งร่างของท่านหลวงตา จึงจะได้นำกัณฑ์เทศน์ที่ได้แสดงไว้ในวันนั้นมาเรียบเรียงใหม่เพื่อเป็นการระลึกถึงคุณพ่อแม่ครูบาอาจารย์ คือ หลวงตามหาบัว

จากพระบาลีที่ยกมาในตอนต้นที่แปลเป็นภาษาไทยว่า “วัยของเราแก่หง่อมแล้ว ชีวิตของเราริบหรี่แล้ว เราจะละพวกเธอไป สรณะของตัวเราเองได้ทำไว้แล้ว พวกเธอทั้งหลายจงเป็นผู้ไม่ประมาท มีสติ มีศีลเป็นอย่างดี มีความดำริอันตั้งไว้แล้วด้วยดีตามรักษาซึ่งจิตของตนเถิด  เธอผู้ใดในธรรมะวินัยนี้เป็นผู้ไม่ประมาทแล้ว  จะละชาติสงสาร ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้”

อันนี้เป็นพุทธวจนที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้กับพระอานนท์หลังจากที่ทำการละสังขาร, 3 เดือนก่อนการปรินิพพาน  ในเวลานั้นพระอานนท์ก็เสียใจเป็นอย่างมาก   แล้วก็พยายามหาทุกวิถีทางเพื่อที่จะแก้ไขไม่ให้พระพุทธเจ้าได้กำหนดวันที่จะปรินิพพานเอาไว้  พระพุทธเจ้าก็ได้ตรัสคาถานี้เพื่อจะเตือนสติพวกเหล่าสาวกภิกษุทั้งหลาย ให้เป็นผู้มีสติตามรักษาจิดของตนอยู่

คือในเรื่องนี้จะต้องท้าวความตั้งแต่พระพุทธเจ้าได้ตรัสรู้มาใหม่ ๆ ได้บอกภิกษุทั้งหลายอยู่ถึงธรรมชาติ 3 อย่าง“ที่ถ้าธรรมชาติ 3 อย่างไม่มีอยู่ในโลกแล้วก็จะไม่มีตถาคต ผู้อะระหันตะสัมมาสัมพุทธะมาบังเกิดขึ้นในโลก  และธรรมวินัยที่ตถาคตประกาศแล้วก็จะไม่รุ่งเรืองไปในโลก  แต่เพราะว่ามีธรรมชาตินั้นมีอยู่, 3 อย่าง นั่นคือ ความเกิด ความแก่ และความตาย”  มีธรรมชาติ 3 อย่าง คือ ความเกิด ความแก่และความตายมีอยู่ 3 อย่างนี้ พระองค์จึงอุบัติขึ้นมา ปรากฎขึ้นมาบนโลกเพื่อที่จะแก้ปัญหา 3 อย่างนี้ คือ แก้ปัญหาเรื่องความเกิด ความแก่และ ความตาย

ความตายเป็นปัญหาอย่างไร? คือความตายเนี่ยเป็นความพลัดพราก พลัดพรากอย่างไร คือ อย่างสมมติคุณไปเที่ยวต่างจังหวัด เที่ยวต่างประเทศ หรือไปเรียนต่อเมืองนอก ไป 3 ปี 5  ปี ก็ยังมีวันกลับมาได้  แต่ถ้าตายจากกันไปแล้วไม่เจอกันอีก  อย่างน้อยก็ไม่เจอกันในชาติปัจจุบันนี้ ไม่มีทางกลับมาได้ คือไปแล้วไปเลย เพราะฉะนั้นเวลาคนเค้าตายเนี่ย  มนุษย์ทั้งหลายจึงมีความเสียใจ  โอ๊ย…ตายแล้วจะไม่ได้เจอกันอีกแล้ว จะไม่ได้พบปะพูดคุยกับคนที่ตายจากกันไป  เค้าจึงมีความเสียใจ

พระพุทธเจ้าจึงต้องการจะแก้ปัญหานี้  เวลาคนจะตายนอนอยู่ในห้อง …. นอนอยู่ในห้องนิ่ง ๆ อยู่ ลมหายใจก็แผ่วเบาไป แผ่วเบาไป แผ่วเบาไป แผ่วเบาไปอย่างนี้  ต่อให้คุณล๊อคห้องให้ดีอย่างไรก็ตาม, มัจจุราช คือ  ความตายก็ยังมาเข้ามาเอาชีวิตเค้าไปได้  ล๊อคห้องอย่างดีประตูแน่นหนาทั้ง 4 ด้าน มียามคุ้มกัน มีกองพลช้าง กองพลม้า กองพลรถ หรือ ทหารราบต่าง ๆ พยายามที่จะคุ้มกันอยู่, แต่ก็ไม่สามารถคุ้มกันจากมัจจุราช คือความตายได้

เช่น แม่เนี่ย ป่วย นอนอยู่บนเตียงหายใจพะงาบพะงาบอยู่  ลูกนั่งเฝ้าอยู่ข้าง ๆ และในจังหวะที่อัตราการเต้นของหัวใจลดลงไป ลดลงไป จนเหลือน้อยแผ่วเบามากล่ะจาก 60…เหลือ 50… 40  ลูกทำอะไรไม่ได้เลย นั่งจับมือแม่ได้อย่างเดียว ก็ดูว่า…ทำอะไรไม่ได้ หมอก็ให้ยาอย่างดีที่สุด พยาบาลก็ดูแลอย่างดีที่สุด อยู่โรงพยาบาลดีที่สุด หาอะไรยาอะไรอย่างดีที่สุดมารักษา  แต่ก็ยังไม่มียาแก้ความตาย   ไม่มีหมอที่รักษาให้คนพ้นจากความตายได้

พระพุทธเจ้าบอกว่าความตายเป็นทุกข์ เป็นภัยอย่างหนึ่งใน 3 อย่างที่แม่ลูกช่วยกันไม่ได้ “แม่จะมาบอกว่าลูกอย่าตายเลยให้แม่ตายเองเถิด ไม่ได้ ลูกก็จะมาบอกว่าให้ลูกเจ็บเอง แม่อย่าเจ็บเลย, แม่ให้ลูกตายเอง แม่อย่าตายเลยก็ไม่ได้”  และเป็นภัยที่ช่วยกันไม่ได้ 3 อย่างนี้ คือภัยที่เกิดจากความแก่ ความเจ็บ ความตาย

เอาอย่างหลวงตาพระมหาบัวน่ะ ในคืนวันที่ท่านมรณภาพน่ะ ตชด.พรึบ พระสงฆ์พรึบ ฟ้าหญิงองค์เล็กก็อยู่ด้วย นายแพทย์/พยาบาลอยู่ด้วยหมด ไม่มีใครรักษาเหรอ? อย่าพูดเลย, ดีที่สุดเขาหามาใส่ให้ท่าน, หมอเก่งที่สุดเขาหามารักษาท่าน แต่ท่านก็ยังต้องผ่านไปเมื่อความตายมาถึง

สาเหตุที่ต้องมีพระพุทธเจ้ามาอุบัติขึ้นบนโลกก็เพราะว่า ความเกิด ความแก่ และความตาย  พระองค์ก็จึงเกิดขึ้นมา อุบัติขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหานี้  เพราะฉะนั้นเวลาคนที่จะตายส่วนใหญ่  พอตายไปแล้วนี่หรือกำลังใกล้จะตาย คนส่วนใหญ่จะมีความเศร้าโศก เพราะต้องสูญสิ้นจากสิ่งที่เรารักทั้งหมดเลย

เรื่องนี้ก็มีตัวอย่างในสมัยพุทธกาล คือ พระเจ้าปเสนทิโกศลนั่นเอง  ในขณะนั้น ตอนช่วงท้ายสมัยพุทธกาลเป็นช่วงที่พระเจ้าปเสนทิโกศลมีอำนาจมาก  ได้ครองดินแดนทั่วชมพูทวีปทั้งหมด ไม่มีใครสามารถต้านทานพระองค์ได้  ก็มาถามพระพุทธเจ้าบอกว่า  “เอ๊ะ…กิจอันใดที่ควรกระทำในฐานะของความที่ได้เป็นราชามหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ถึงขนาดนี้แล้ว”  พระพุทธเจ้าก็ยกตัวอย่างถามกลับถึงเรื่องนี้ว่า “ในที่นี้ถ้ามีภูเขาหิน” ภูเขาหินยักษ์เลยเป็นหินแท่งเดียวกันหมด สูงใหญ่มาก เรียกว่า“สูงเทียมฟ้า กลิ้งมาจากทั้ง 4 ทิศ ทางเหนือ ใต้ ออก ตก  กลิ้งเข้ามาบดปวงสัตว์ทั้งหลาย มาจากทางทิศเหนือ ทิศตะวันออก ทิศใต้ ทิศตะวันตกแล้วนี่    เมื่อมหาภัยอันร้ายกาจถึงขนาดนี้แล้วนี่ หลีกหนี เลี่ยงไม่ได้”  เหมือนอย่างบางครั้งเราชมภาพยนตร์บางเรื่องที่มีภัยพิบัติ ภัยธรรมชาติ แผ่นดินไหว น้ำท่วมอะไรต่าง ๆ จนเราไม่มีที่จะหนีแล้ว คือไม่มีแผ่นดินจะให้ยืนแล้วน่ะ จนตรอกแล้วทำไง? “ถ้าเกิดภัยพิบัติอย่างนั้นขึ้นพระองค์จะทำยังไง”   พระพุทธเจ้าถาม  พระเจ้าปเสนทิโกศลก็ตอบในลักษณะที่ว่า “อู้หู…ถ้าภัยขนาดนี้เกิดขึ้นนะต่อให้เอากองพลช้าง กองพลม้า กองพลรถ พลเดินเท้าเอาไปรบก็สู้ไม่ได้ ต่อให้ใช้เวทมนต์ ใช้ทรัพย์ในการต่อสู้ คือเอาเงินยัดคู่ต่อสู้ให้แตกกันเช่นเขาจ้างกันล้มบอลอย่างนี้น่ะ ก็ยังสู้ไม่ได้  ถ้าเกิดภัยพิบัติขนาดนี้แล้ว ต้องรีบประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ สร้างกุศล บำเพ็ญบุญอยู่อย่างนี้  ถึงจะไม่เดือดร้อนใจเมื่อภัยนี้มาถึง”

จนตรอกขนาดนี้แล้ว ใครจะมานั่งโง่เฉย ๆ รอความตาย? ก็ต้องทำความดีซิ พระพุทธเจ้าก็บอกอย่างนี้เหมือนกันว่า “ภัยที่เกิดจากความแก่ ความเจ็บ ความตายเนี่ย มันคืบคลานเข้ามาทุกขณะ” ลมหายใจที่เราหายใจเข้า หายใจออกอยู่ขณะนี้ทุกครั้งที่หายใจเข้า หายใจออก เราก็ใกล้ไปสู่ความตายเข้าไปทุกครั้ง ๆ เมื่อทางที่เรากำลังเดินไปอยู่นี้ ใกล้สั้นเข้าไปอยู่  ข้าพเจ้าต้องถามท่านผู้ฟังทุกท่านอย่างนี้ว่า คุณเดินอยู่ตามมรรคหรือเปล่า เดินอยู่ตามไปสู่หนทางแห่งความที่จะหลุดพ้นจากความตาย คือไปสู่หนทางที่เมื่อใกล้ถึงจุดที่จะตายแล้ว   เราก็ยังเป็นสุข  ไม่เป็นผู้ที่จะต้องร่ำไห้คร่ำครวญ ทุบอก ชกตัว ถึงความเป็นผู้งุนงง คลั่งเพ้อ ……..  เมื่อบอกอย่างนี้กับพระเจ้าปเสนทิโกศลแล้วเนี่ย   พระเจ้าปเสนทิโกศลก็ยืนยันรับรองว่า “โอ…เป็นความคิดที่ดีมาก ในเมื่อเราใกล้ความตายเข้าไปในทุกขณะ ๆ นี่  ควรที่จะประพฤติธรรม ประพฤติชอบ สร้างกุศล บำเพ็ญบุญ” คือไม่โง่อยู่เฉย ๆ รอความตาย

มีครั้งหนึ่งที่พระเจ้าปเสนทิโกศลเองเนี่ยแหล่ะ  ได้พบกับสิ่งที่ไม่น่าพอใจ คือ ในขณะนั้นพระเจ้าปเสนทินั้นกำลังทรงงานอยู่ในท้องพระโรง, ก็มี มหาอำมาตย์นำข่าวการทิวงคตคือตาย ของพระมเหสี มาแจ้งให้ทรงทราบ, คือพระนางมัลลิกาเทวีมเหสีของตัวเองน่ะ ตายเถอะ ว่างั้นน่ะ, พระเจ้าปเสนทิโกศลก็เศร้าโศก เสียใจมาก เศร้าโศกเสียใจ ถึงกับกินไม่ได้นอนไม่หลับ ขนาดที่เรียกว่า “อาหารก็ไม่อยากรับประทาน แม้ร่างกายก็เศร้าหมองซูบผอม แม้การงานทั้งหลายก็หยุดชะงัก พวกอมิตร คือ ศตรู คือ พวกที่ไม่ชอบเรา เขาก็ดีใจ พวกมิตร คือ พวกที่ชอบเราเขาก็เสียใจ”   เนื่องด้วยข้อนี้เป็นเหตุ

หรือเหมือนอย่างตอนที่จุณฑะสามเณรถือบาตรและจีวรของพระสารีบุตร วิ่งหน้าตาตื่นนำข่าวการปรินิพพานของพระสารีบุตรมาบอกกับพระผู้มีพระภาคเจ้า  ในขณะนั้นพระอานนท์ก็อยู่ด้วย ก็ก่อนการที่พระพุทธเจ้าละสังขารเล็กน้อยนั่นแหล่ะ, พระอานนท์ก็ร้องไห้เสียใจมากที่พระสารีบุตรนี่ผู้เป็นอัครสาวกเบื้องขวา  ผู้มีปัญญามาก ได้กระทำกาลกาละ คือ ปรินิพพานแล้ว  ที่ท่านพระอานนท์เสียใจเป็นอย่างมาก ก็เพราะได้เคยอาศัยพระสารีบุตรนี่แหล่ะในเรื่องของธรรม  พระพุทธเจ้าก็บอกว่า “อย่าเสียใจไปเลยอานนท์”  พระอานนท์ก็บอกว่าจะไม่ให้เสียใจได้อย่างไร  คือพระอานนท์จริง ๆ กล่าวอย่างนี้ว่า “สำหรับตัวข้าพระองค์นี่พระสารีบุตรเป็นผู้กล่าวสอน   ชี้แจงให้รู้ ให้เห็น ชี้ชวนให้รับเอาไปปฏิบัติ  ให้กล้าในการทำ   ให้พอใจในการทำ  เป็นผู้ไม่เหน็ดเหนื่อยในการแสดงธรรม   เป็นผู้อนุเคราะห์แก่เพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ด้วยกันทั้งหลาย พวกข้าพระองค์ทั้งหลายยังตามระลึกโอชะอันเกิดแต่ธรรม  โภคะอันเป็นธรรม การอนุเคราะห์ด้วยธรรมของท่านพระสารีบุตรนั้นอยู่ได้”  ว่าอย่างนั้น พอพระอานนท์กล่าวอย่างนี้ก็ใช้เหตุผลอันนี้แหละ  ในการที่ตามระลึกถึง คือ คิดถึงท่านสารีบุตรอยู่  จึงมีความเศร้าโศกเสียใจโดยข้อนี้เป็นเหตุ

นี่แหล่ะความตายมันเป็นทุกข์อย่างนี้ พระพุทธเจ้าจึงคิดหาวิธีแก้ตายน่ะ  ท่านผู้ฟังรู้มั๊ยว่าตอนที่พระพุทธเจ้าของเรานี่ก่อนออกผนวช คือยังเป็นโพธิสัตว์อยู่ ยังเป็นเจ้าชายอยู่ในปราสาทราชวัง  มีความคิดบอกว่า  เอ๊ะ…เราได้เห็นคนอื่นทั้งเจ็บ ทั้งตายมาแล้ว  ตัวเราเองก็ต้องเจ็บ ต้องตาย ต้องป่วย  คนที่อยู่ในรั้วในวังทั้งหลาย ประชาชนชาวบ้านทั่ว ๆ ไปเค้าก็รู้สึกขยะแขยง เกลียดชังต่อการที่ต้องเจ็บ ต้องตาย  เอ๊ะ…แล้วตัวเองก็ต้องเจ็บ ต้องตาย  แล้วมาขยะแขยงเกลียดชังอย่างงี้ ฟังแล้วไม่ค่อยเข้าท่า ไม่แก้ปัญหา ตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาแล้วไม่ทำการแก้ไขอย่างใดอย่างหนึ่ง เห็นปัญหาอยู่แล้วไม่แก้ไขก็เป็นส่วนหนึ่งของปัญหานั้นนะสิ  พระพุทธเจ้าจึงคิดว่า เอ๊ะ…อันนี้ไม่ถูก เราต้องหาทางแก้ปัญหานี้ คือ ปัญหาของความแก่ ความเจ็บ ความตาย จะแก้ปัญหานี้ได้อย่างไร  คิดหาวิธีการอยู่ …  ในที่สบายอย่างเช่น ในปราสาทราชวังก็หาไม่เจอ  รู้สึกว่าคงจะต้องไปหาข้างนอกวัง จึงได้ออกบวชค้นหาแต่สิ่งที่เป็นกุศลประเสริฐยิ่งกว่าสิ่งอื่น หาอยู่สิ่งไหนไม่แก่ ไม่ตาย มีมั๊ย จะเอาสิ่งไม่แก่ ไม่ตาย สิ่งไหนไม่แก่ไม่ตาย หาอยู่  จนกระทั่งสุดท้ายไปพบวิธีการที่ไม่แก่ ไม่ตายได้  นั่นคือพบอริยมรรคมีองค์ 8  คือหนทางที่ไปสู่ความไม่แก่ ไม่ตาย  หนทางที่ไปสู่ความดับแห่งทุกข์ทั้งหมดจนกระทั่งได้ตรัสรู้เป็นพระอรหันต์

พอตรัสรู้เป็นพระอรหันต์สัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว คือคนเป็นพระอรหันต์ เนี่ย…เค้าไม่ได้ต้องการว่าให้คนอื่นมารับรองว่าคุณเป็นพระอรหันต์นะ   คือถ้าสมณโคดมตรัสรู้เป็น พระพุทธเจ้า ไหนจะต้องมีพราหมณ์สักองค์ใดองค์หนึ่ง มีพรหมหรือใครคนใดคนหนึ่ง มารับรองการตรัสรู้นั้นว่า  “โอ…ถูก ๆๆ ท่านเป็นพระอรหันต์แล้วเนี่ย เป็นสัมมาสัมพุทธะล่ะ ตรัสรู้ชอบได้ด้วยตนเอง  ท่านถูกแล้ว ๆ เป็นพระอรหันต์แล้ว” คนที่เป็นพระอรหันต์ เป็นสัมมาสัมพุทธะ ไม่ได้ต้องการให้ใครมายกย่อง ไม่ต้องการให้ใครให้มารับรองความเป็นสัมมาสัมพุทธะ หรือความเป็นพระอรหันต์ของท่านเลย  เพราะมันรู้อยู่ในใจแล้วว่า เราจะไม่ไปเกิด ว่าเราไม่ไปแก่ ไม่ไปตาย  เพราะว่าสาเหตุของความแก่ ความตาย คือความเกิด  ถ้าเราไม่เกิดก็ไม่แก่ ไม่ตาย  สาเหตุของความเกิดก็คือภพ ถ้าเราไม่มีภพ ก็ไม่มีการเกิด ไล่ไป ไล่ไป พระพุทธเจ้าค้นคว้าหาจนกระทั่งเรียกว่าสิ่งที่เป็นรากเหง้าแห่งความทุกข์ทั้งหมดมาจากอวิชชา  พอรื้อถอนอวิชชาได้หมด กำจัดตัณหาได้หมดก็ไม่มีสิ่งที่เรียกว่าความแก่ ความตาย

แต่ว่าร่างกายที่ยังอยู่นี้พระพุทธเจ้าเปรียบเหมือนกับต้นไม้ใหญ่ยืนต้นเวลามันตายทั้งยืนต้น คือไม่ได้ตายเพราะถูกโค่นเนี่ย, ต้นไม้ใหญ่เวลาตายแบบนี้แล้ว กิ่งไม้ แก่นไม้ที่ยังเหลืออยู่มันก็รอเวลาที่มันจะหักโค่นไปเท่านั้นเอง  แต่ตัวต้นไม้ตายแล้ว เปรียบเหมือนกิเลสของพระองค์พอตายแล้ว ไม่มีความยึดถือในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณแล้ว  กายนี้ก็ยังดำรงอยู่เพียงไรก็เห็นแค่เพียงนั้น  พอกายนี้ถึงกาลแตกสลายไปก็คือจบ ไม่เห็นอีก จบไป  เหมือนกันพระองค์ก็ไม่ได้ต้องการให้ใครมารับรองความเป็นสัมมาสัมพุทธะ มารับรองความเป็นพระอรหันต์ของพระองค์ รู้เอง เห็นเอง

แต่สิ่งที่พระองค์ต้องการจะแก้ปัญหาของชาวมนุษยโลกนั้น ก็คือเรื่องของความแก่ ความเจ็บ ความตาย จะทำยังไงให้ชาวโลกเนี่ย เมื่อเวลา ถึงใกล้เวลาความตาย หรือพบกับคนที่ตาย คนที่เรารักตายลง หรือตัวเองจะตายลง “ไม่ต้องเศร้าโศก ไม่ต้องร่ำไห้ ไม่ต้องคร่ำครวญ ไม่ต้องทุบอก ชกตัว ไม่ต้องถึงความเป็นผู้งุนงง คลั่งเพ้อ”  ก็พยายามที่จะนึกถึงคนที่พอจะมีปัญญาเข้าใจปฏิบัติตามได้ในวิธีแก้ปัญหาเรื่องนี้  ก็คิดว่า คงจะไม่มีใครที่พอจะเข้าใจได้ เพราะ วิธีการของพระองค์นั้นค่อนข้างแหวกแนวกว่าที่มีอยู่ในสมัยนั้น คือเป็นธรรมที่ลึกซึ้งมาก. คิดพิจารณาไปนึกไป นึกไป ก็นึกถึง อาฬารดาบสกาลามโคตร แต่ก็ได้ทำกาละลงแล้ว ตายไปแล้ว นึกไปอีก ก็นึกถึง อุทกดาบส ก็ตายไปแล้ว  สุดท้ายมานึกถึง พวก 5 คน คือ ปัญจวัคคีย์ นึกถึงแล้วก็จะไป แสดงวิธีแก้ปัญหา คือแสดงธรรมให้เขาฟัง, พวกปัญจวัคคีย์นั้นก็ไม่ยอมฟัง คือไม่สนใจ ต้องพูดกันอยู่ 3 รอบ 3 รอบ 4 รอบ จนกว่าจะฟัง ฟังแล้วเทศน์จนคอแหบคอแห้ง กว่าจะได้บรรลุ  หนำซ้ำบรรลุองค์เดียว  แล้วยังได้ขั้นต่ำสุดอีกต่างหาก คือ เป็นโสดาบันแค่นั้นเอง ต้องสอน ต้องติวเข้มอะไรจนกระทั่งอีกหลายวัน จนกระทั่งเป็นพระอรหันต์ทั้งหมด 5 รูป

ทั้งหมดที่ทำเพื่อแก้ปัญหาเรื่องความทุกข์ คือ ความแก่ ความเจ็บ ความตาย  ไม่ใช่ทำเพราะต้องให้ใครมารับรองว่าพระองค์เป็นพระอรหันต์ หรือต้องการให้ใครมารับรองว่าเป็นผู้ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง พอคนที่เค้ารู้แล้ว เห็นแล้ว เค้าเห็นได้ เค้ารู้ได้ด้วยตัวเอง  อัญญาโกณฑัญญะก็ตาม ปัญจวัคคีย์ทั้งหมดนี่ รู้ได้ด้วยตัวเองว่า เราไม่ได้มีความเกิด เราเป็นผู้ที่พ้นแล้วจากความทุกข์ทั้งมวล  กายนี้ก็อยู่แค่นั้นเอง แต่ทำประโยชน์ให้โลก ให้ลูกศิษย์ลูกหาไปเท่านั้นเอง

พอพระพุทธเจ้าค้นพบวิธีการที่จะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ค้นพบทางแก้ปัญหาแล้ว ก็เทศน์บอกสอนแก่ภิกษุทั้งหลายไป บอกสอนแก่พระเจ้าปเสนทิโกศลที่พบกับความทุกข์ คือความเศร้าโศก เสียใจ ในการที่ภรรยา คือมเหสีของตัวเองตายลง ทำกาละลง ทิวงคตลง บอกกับพระเจ้าปเสนทิโกศลอย่างนี้ว่า คนที่ไม่เคยฟังธรรม ไม่เคยสดับรับฟังธรรม ไม่รู้ธรรม ไม่เห็นธรรม ไม่ได้ปฏิบัติธรรม “เมื่อพบกับสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแล้วสิ่งนั้นแก่ไป เค้าย่อมเศร้าโศกร่ำไห้ คร่ำครวญทุบอกชกตัวเอง ถึงความเป็นผู้งุนงง หลงใหล”  อันนี้คนที่ไม่ได้ฟังธรรมเนี่ยจะถูกสิ่งนี้เสียดแทง เหมือนถูกลูกศร คือ ความโศกที่มีพิษแทงเข้าแล้ว ย่อมทำตนให้เดือดร้อน

แต่ถ้าเราสามารถพิจารณาได้อย่างนี้ว่า “มีสิ่งอยู่ 5 อย่าง มีของอยู่ 5 อย่าง ที่ว่าไม่ว่าใครในโลกจะเป็นเทวดา มนุษย์ สมณะพราหมณ์ เทพ มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกไม่อาจจะได้ คือ ของที่มีความแก่เป็นธรรมดา บอกว่าอย่าได้แก่เลย ของที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดา บอกว่าอย่าได้เจ็บไข้เลย ของที่มีความตายเป็นธรรมดา บอกว่าอย่าได้ตายเลย ของที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดาของเรา อย่าได้สิ้นเลย ของที่มีความฉิบหายเป็นธรรมดาของเรา อย่าได้ฉิบหายไปเลย 5 อย่างอย่างนี้  ไม่ว่าเทวดา มนุษย์ สมณะพราหมณ์ เทพ มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกไม่อาจจะได้” เราไปบวงสรวงเลย  เทพ เทวดา บอกว่าสิ่งนี้อย่าแตกเลย สิ่งอย่าทำลายเลย สิ่งนี้อย่าฉิบหายเลย ข้าพเจ้าจะบอกให้เทวดาองค์นั้นเค้าก็ไม่ได้นะ เค้าไม่ได้ เพราะว่าสิ่งของที่มันจะต้องแตก ต้องฉิบหาย ต้องเสียไป  ไม่ว่าจะเป็นอำนาจ ยศ เงิน หรือทุกสิ่งทุกอย่างในโลก ไม่ฉิบหายไป ไม่แตกไป ไม่หายไป ไม่สิ้นไปไม่มีหรอก  ตัวเทวดาเองที่เราไปบนบานศาลกล่าวเค้าก็ยังต้องแตกไป สิ้นไป หายไปเลย พรหมเหรอเหมือนกัน สมณะพราหมณ์พระเหรอเหมือนกัน  มาขอพระ บอกขอในสิ่งนี้อย่าเสียไปเลย พระชีวิตตัวเองก็ยังรักษาไม่ได้เลย  จะมาพูดอะไรว่าสิ่งนั้นอย่าฉิบหายไปเลย  พระพุทธเจ้าบอกพระเจ้าปเสนทิโกศลอย่างนี้บอกว่า ของ 5 อย่างนี้แหละ อันสมณะเทวดา มนุษย์ สมณ พราหมณ์ เทพ มาร พรหม หรือใครๆ ในโลกไม่อาจจะได้  เมื่อเราเห็นอยู่อย่างนี้แล้ว พิจารณาอยู่อย่างนี้แล้ว

ก็ให้พิจารณาต่อไปว่า “ประโยชน์แม้เล็กน้อยในโลกนี้  อันใคร ๆ ย่อมไม่ได้เพราะการเศร้าโศก เพราะการคร่ำครวญ คนที่ไม่ชอบเรา คนที่เป็นอมิตรกะเรา พอทราบว่าเราเศร้าโศกแล้วเป็นทุกข์แล้ว เขาย่อมดีใจ” เมื่อใดก็ตามคนที่เป็นบัณฑิตเคยฟังธรรม รู้ธรรม นั่งสมาธิ เคยปฏิบัติมาก่อน “พิจารณารู้เนื้อความไม่หวั่นไหวอันตรายทั้งหมดทั้งคราวนี้แล้ว  เห็นลักษณะ 5 ประการที่ไม่ว่าใคร ๆในโลก” เทวดาตนไหน พรหมองค์ไหน พระรูปไหนก็แล้วแต่ ราชามหากษัตริย์องค์ไหนก็แล้วแต่ “จะไม่ได้ คนอื่นก็ไม่ได้ เราก็ไม่ได้เหมือนกัน เมื่อทราบความต้องการอย่างนี้อันผู้อื่นหรือเราก็ไม่ได้แล้วก็ไม่ควรเศร้าโศกไม่ควรเสียใจ ควรตั้งใจทำงานโดยเด็ดขาด  ว่าบัดนี้เรากำลังทำอะไรอยู่.”  พิจารณาแค่นี้เอง ควรตั้งใจทำงานโดยเด็ดขาด ว่าบัดนี้เรากำลังทำอะไรอยู่ อย่าเศร้าโศก อย่าเสียใจ อย่าร่ำไห้ คนอื่นไม่ได้ เราก็ไม่ได้เหมือนกัน เราไม่ได้ คนอื่นก็ไม่ได้เหมือนกัน สิ่งใดที่มีความแก่ ความเจ็บ  ความตาย ความสิ้นไป ความแตกสลายไปเป็นธรรมดาเราไม่ได้ คนอื่นก็ไม่ได้เหมือนกัน  เห็นอย่างนี้แล้วก็ตั้งใจทำงานโดยเด็ดขาด อย่าเศร้าโศกต่อไป ให้รู้ว่าบัดนี้เรากำลังทำอะไรอยู่ นี่คือข้อความที่บอกกับพระเจ้าปเสนทิโกศล ไม่ต้องเสียใจในการตายไป ในการทำกาละของพระมเหสี คือ พระนางมัลลิกาเทวี

แล้วที่พระพุทธเจ้าได้บอกกับพระอานนท์ถึงเรื่องว่า พระสารีบุตรปรินิพพานไปแล้ว อย่าเสียใจไปเลย พระพุทธเจ้าก็ได้บอกว่า “สิ่งใดเกิดขึ้นแล้ว เป็นแล้ว อันอาศัยปัจจัยปรุงแต่งแล้ว มีความชำรุดเป็นไปเป็นธรรมดา เราขอ เราหวังว่าสิ่งนั้นอย่าได้ชำรุดไปเลยดังนี้นั้น ข้อนี้เป็นฐานะที่เป็นไปไม่ได้”  คือเป็นไปไม่ได้เลยที่จะขอสิ่งที่มันต้องแตกเป็นธรรมดา เสียหายเป็นธรรมดา มีปัจจัยปรุงแต่ง  บอกว่าอย่าเปลี่ยนแปลงไปเลย… มันไม่ได้  บอกกับพระอานนท์อย่างนี้  และก็เป็นข้อความเดียวกันที่บอกกับพระอานนท์เหมือนกันตอนที่พระองค์ได้ละสังขาร 3 เดือนก่อนปรินิพพานบอกว่า  “สิ่งใดเกิดขี้นแล้วเป็นแล้ว อาศัยปัจจัยปรุงแต่งแล้ว ไม่ต้องการให้มันเป็นไปอย่างนั้นเนี่ยเป็นไปไม่ได้ เป็นฐานะที่เป็นไปไม่ได้… เมื่อบัณฑิตพิจารณารู้เนื้อความนี้แล้วก็อย่าเศร้าโศก”

ข้าพเจ้าเข้าใจพระอานนท์น่ะ ว่าทำไมพระอานนท์ถึงเศร้าโศกในการจากไปของท่านพระสารีบุตร  เพราะว่าพระอรหันต์ทุกองค์เนี่ยไม่ใช่ว่าพอตัวเองบรรลุอรหันต์แล้วเนี่ย จะกล่าวสอน บอกสอนธรรมะทุกรูปนะ  อย่างพระอัญญาโกณฑัญญะนี่หลังจากที่ตรัสรู้ธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว  ก็ไม่ได้บอกสอนใครเลย มีสามเณรที่คอยอุปัฎฐากอยู่รูปเดียวที่ตัวเองบอกสอน  แล้วตัวเองไปไหน ก็ไปอยู่ป่า เป็นผู้ยินดีในเสนาสนะอันสงัด  ไม่สอนใคร ไม่บอกใคร  นิ่งอยู่เฉย ๆ คนเดียว  ถามท่าน ท่านก็ไม่พูด หรือพูดนิดเดียว เป็นผู้ยินดีในการหลีกเร้น เป็นผู้ขวนขวายน้อย เป็นผู้ทรงผ้าบังสกุลตลอดชีวิต  พระอัญญาโกณฑัญญะก็ไม่ได้บอกสอนใคร

แต่ในกรณีของพระสารีบุตรนี่เป็นผู้ที่ “กล่าวสอน ชี้แจง ชักชวนให้รับเอาธรรมะไปปฏิบัติ ให้กล้าหาญ แกล้วกล้าในการทำ เป็นสาวกผู้ที่ฉลาด เป็นผู้ชักจูงใจได้ เป็นผู้แกล้วกล้า ลุธรรมเป็นเครื่องเกษมจากโยคะ สามารถบอกสอนพระสัทธรรม ข่มขี่ถ้อยคำอันเป็นข้าศึกให้สงบราบคาบโดยธรรม  แล้วแสดงธรรมพร้อมทั้งความน่าอัศจรรย์ได้”  นี่คือคุณสมบัติของพระสารีบุตร……  โอยย…พระพุทธเจ้ายกย่องพระสารีบุตรมากอยู่แล้วล่ะ  ก็จึงต้องการให้เห็นความแตกต่างว่า  พระอรหันต์บางรูปก็ไม่ได้แสดงธรรม บางท่านบางรูปก็แสดงธรรม  ทำประโยชน์แก่ชาติ บ้านเมือง ทำประโยชน์แก่พระศาสนา ธรรมะวินัย

นี่ก็มีคนระลึกถึง  ตามระลึกถึงเหมือนตัวอย่างกับพระสารีบุตรเป็นต้น  ที่พระอานนท์ยังระลึกถึงอยู่  ซึ่งอุปมา อุปมัยตรงนี้พระพุทธเจ้าเคยยกตัวอย่างของเปรียบเทียบไว้กับม้า  เรื่องของม้า คือ ม้า 2 ตัว ทั้ง 2 ตัว ใช้งานได้ดี ตัวที่ 1 สมบูรณ์ด้วยสีผิว สมบูรณ์ด้วยรูปร่าง  ตัวที่ 2 สีผิวไม่งาม รูปร่างไม่งาม แต่ทั้ง 2 ตัว ใช้งานได้ดี  เปรียบเหมือน ภิกษุ 2 รูป เป็น พระอรหันต์ทั้งคู่, รูปแรกมีปัจจัย 4 มาก  แล้วก็เมื่อถูกถามปัญหาอภิธรรม อภิวินัยก็สามารถตอบได้ พยากรณ์ได้ อันนี้เปรียบกับม้าที่ใช้งานได้ดี แล้วก็มีสีผิวดี, รูปร่างดี, ส่วนภิกษุอีกรูปหนึ่ง เป็นพระอรหันต์ก็จริง แต่มีปัจจัย 4 น้อย หรือว่าเมื่อถูกถามปัญหาอภิธรรม อภิวินัยก็ไม่สามารถตอบได้  แต่ตัวเองนั้นรู้ธรรม เห็นธรรม เป็น พระอรหันต์ เปรียบเหมือนกับมันที่ใช้งานได้ดี แต่สีผิวและรูปร่างอาจจะไม่สมบูรณ์นั้นเอง. ดังนั้นท่านพระอานนท์มีความรู้สึกระลึกถึงพระสารีบุตรด้วยกรณีที่เหมือนกับม้าอาชาไนยสมบูรณ์แบบนี่เอง

พระพุทธเจ้าก็ถามพระอานนท์ต่อบอกว่าพระสารีบุตรที่จากไปแล้วเนี่ย … ปรินิพพานเนี่ยได้เอาศีล เอาสมาธิ เอาปัญญาไปด้วยหรือเปล่า  พระอานนท์ก็บอกไม่ได้เอาไป พระสารีบุตรก็ ปรินิพพานไปเฉย ๆ ร่างกายนี้ก็แตกดับไป  จิตไม่มีเชื้อ  ก็ไม่ไปเกิดใหม่  แต่ศีล สมาธิ ปัญญา ก็ไม่ได้เอาไปด้วย      วิมุติ วิมุติญาณทัศนะก็ไม่ได้เอาไปด้วย  พระพุทธเจ้าจึงสรุปให้ฟังว่า เอ้าก็ดีแล้วนี่ ถ้าไม่ได้เอาศีลไปด้วย ไม่ได้เอาสมาธิ ไม่ได้เอาปัญญาไปด้วย  เราก็ไม่ควรเสียใจเพราะศีลก็อยู่กับเรา สมาธิก็อยู่กับเรา  ปัญญาก็อยู่กับเรา  ถ้าเราปฏิบัติตามมรรค ปฏิบัติตามสิกขา 3 อย่างนี้ เราจะทำให้แจ้งซึ่งวิชชาและวิมุติได้  เมื่อเราทำให้แจ้งซึ่งวิชาและวิมุติได้  เราก็พ้นจากความทุกข์ได้  ไม่จำเป็นต้องเสียใจ เศร้าโศกด้วยเหตุนี้เลย  พระพุทธเจ้าสรุปให้พระอานนท์ฟังอย่างนี้  แล้วก็ยังบอกพระอานนท์ต่อบอกว่า  “เพราะฉะนั้นพวกเธอทั้งหลาย   จงมีตนเป็นประทีป มีตนเป็นสรณะ อย่าเอาสิ่งอื่นเป็นสรณะเลย จงมีธรรมเป็นประทีป มีธรรมเป็นสรณะ อย่ามีสิ่งอื่นเป็นสรณะเลย”   แล้วก็ได้อธิบายความเป็นสรณะด้วยเรื่องของสติปัฏฐานทั้ง 4

การที่เรามีลมหายใจเข้า ลมหายใจออกสังเกตอยู่ รู้อยู่ มีสติอยู่นั่นแหละ คือ มีสติปัฏฐาน 4 อยู่ในตัวเราแล้ว  คนที่เป็นอย่างนี้ก็ชื่อว่ามีตนเป็นประทีป มีตนเป็นสรณะ เอาธรรมะเป็นประทีป เอาธรรมะเป็นสรณะ ครูบาอาจารย์เอย หรือว่าจะใครก็แล้วแต่เถอะ ไม่ว่าจะครูบาอาจารย์ พ่อ แม่ ราชา มหากษัตริย์ ทุกคน ๆ ก็ต้องล่วงหล่นกันไปตามเวลาของตน ๆ   จะไม่มีใครอยู่ได้ตลอดกาล  แม้พระพุทธเจ้าก็ล่วงหล่นไปแล้ว ผ่านไปแล้ว เลยมาแล้ว  แต่ไม่ว่าจะเป็นพระพุทธเจ้า หรือ เหล่าอัครสาวก เหล่าอรหันตสาวกในสมัยพุทธกาล  หรือว่าจะเป็นครูบาอาจารย์ในบัดนี้   ที่ผ่านไปแล้ว เลยไปแล้ว  ท่านทั้งหลายเหล่านั้นก็ไม่ได้เอาศีล ไม่ได้เอาสมาธิ ไม่ได้เอาปัญญา ไม่ได้เอามรรคไปด้วยกับท่าน คำสอนเหล่านั้นยังอยู่ คำสอนที่ยังอยู่เหล่านี้แหละ จะเป็นสรณะ  เป็นที่พึ่งพิง  เป็นที่ใช้ให้เราตั้งอยู่ในกุศลธรรมได้

ธรรมเทศนาในวันนี้เป็นกัณฑ์เทศน์ที่บูชาพ่อ แม่ ครูบาอาจารย์ หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน แห่งวัดป่าบ้านตาด  ธรรมใดที่ท่านรู้แล้วเห็นแล้ว ธรรมนั้นเป็นสิ่งที่ท่านรู้เอง เห็นเอง  เรายกย่องท่าน ระลึกถึงท่านในฐานะที่ท่าน “เป็นผู้แกล้วกล้าในการแสดงธรรม ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย เป็นผู้อนุเคราะห์แก่เพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ด้วยกันทั้งหลาย  พวกเราทั้งหลายยังคงตามระลึกถึงโอชะอันเกิดแห่งธรรม โภคะอันเป็นธรรม และการอนุเคราะห์ด้วยธรรมของท่านอยู่  ท่านนั้นยังเป็นผู้ฉลาด เป็นผู้จูงใจได้ เป็นผู้แกล้วกล้า ลุธรรมอันเป็นเครื่องเกษมจากโยคะ สามารถบอกสอนสัทธรรม  สามารถข่มขี่ถ้อยคำอันเป็นข้าศึกที่บังเกิดแล้วให้สงบราบคาบโดยธรรม  แล้วแสดงธรรมพร้อมทั้งความน่าอัศจรรย์ได้”

ธรรมรับอรุณในวันนี้จึงจะขอสรุปไว้ด้วยพุทธวจนบทนี้ว่า  “ในกาลบัดนี้ก็ดี ในกาลล่วงไปแห่งเราก็ดี ใครก็ตามจะต้องมีตนเป็นประทีบ มีตนเป็นสรณะ ไม่เอาสิ่งอื่นเป็นสรณะ มีธรรมเป็นประทีป มีธรรมเป็นสรณะไม่เอาสิ่งอื่นเป็นสรณะ เธอผู้ใดเป็นผู้ใคร่ในสิกขา เธอผู้นั้นจะเป็นผู้อยู่ในสถานะอันเลิศที่สุด”  …  “พวกเธอทั้งหลายจงมีสติ มีศีลเป็นอย่างดี มีความดำริอันตั้งไว้แล้วด้วยดี ตามรักษาซึ่งจิตของตนเถิด เธอผู้ใดในธรรมะวินัยนี้เป็นผู้ไม่ประมาทแล้วจักละชาติ สงสาร ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้” 

download ได้ที่นี่

คนส่วนใหญ่จะเข้าใจว่า สัญญาเป็นอดีต และ สังขารเป็นอนาคตเท่านั้น. แต่ พุทธวัจนะ ได้บอกไว้ชัดเจนว่า สัญญาที่เป็นอดีตอนาคตปัจจุบัน. สังขารที่เป็นอดีตอนาคตปัจจุบัน นั้น มีอยู่ด้วย

(ถ้ามองไม่เห็นให้ click Full Screen) ถ้ายังมองไม่เห็นอีกให้พิจารณาว่าเรามีความแก่เป็นธรรมดาจะล่วงพ้นความแก่ไปไม่ได้)

มีตอน Update เรื่อง ฉันทะที่เป็นมรรค กับ ฉันทะ ที่เป็นสมุทัย ดูได้ทีนี่

การหลีกเร้นประจำ ปิดการเรียนภาคฤดูร้อน ปี 2555

เอาข้อมูลในเว็ปหลวงพ่อมา share ที่นี่

หาข้อมูลเรื่องการหลีกเร้นได้เพิ่มเติมที่ http://luangpordoctor.com/7days-retreat/

• – ช้างมาตังคะที่แท้จริง
• – กลัวว่าแก่แล้วไม่มีคนเลี้ยงดู ทำอย่างไร
• – หน้าที่ของอาจารย์, การเป็นอาจารย์
• – การเกี่ยวข้องด้วยสมณะ ด้วยการต้อนรับกับพระที่ไม่ดี

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1215e49.mp3

ดูทั้งหมดได้ที่นี่

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1208e48.mp3

ดูทั้งหมดได้ที่นี่

ประเด็นนี้เป็นเรื่องที่ดีถ้าเราทำความเข้าใจให้ถูกต้อง ว่า

• สิ่งที่เรากำลังทำอยู่นี้เป็น ความงมงาย ที่ทำตามๆกันมา ซึ่งเป็นสิ่งอกุศล หรือว่า
• เป็น ความซื่อสัตย์ ซึ่่งเป็นคุณสมบัติของคนดี, เป็นกุศลธรรม

ความงมงาย

เชื่อโดยไม่ตรวจสอบกับมาตรฐาน(ในที่นี้คือกุศล/อกุศล)แล้วทำสิ่งที่เป็นกุศล

ความซื่อสัตย์

คำพูดตรงนี้ยังกำกวมอยู่มาก. อาจจะซื่อสัตย์กับคนไม่ดีก็เป็นได้. ในเรื่องนี่ฟังคำอธิบายดังต่อไปนี้

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1201e47.mp3

ดูทั้งหมดได้ที่นี่

อิทธิบาท = บาทฐานแห่งอิทธิ

การเจิรญอิทธิบาท 4, ต้องมีองค์ประกอบต่างๆ ดังนี้

ธรรมเครื่องปรุงแต่ง ก็คือ ทุกๆอย่างในชีวิตเรานั่นแหล่ะ, ไม่ว่าจะเป็นปัญหา, โอกาส, สุขภาพ, ความสัมพันธ์, เงินทอง, ความสุข, ฯลฯ

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1124e46.mp3

ดูทั้งหมดได้ที่นี่

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1117e45.mp3

• 1 สติไม่ลืมหลง
• 2 รักเองช้ำเอง ระดับความทุกข์ กับระดับน้ำท่วม
• 3 อดทนแล้วได้อะไร?
• 4 เครื่องทวนกระแส ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้
• 5 อสังขตธรรม ใน ปัจจุบันนี้

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1110e44.mp3

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1103e43.mp3

จะเห็น “การเกิดดับ” ได้ ต้องเห็น “การเกิด” และ “การดับ”​ บ่อยๆ

จะเห็น “การเกิดขึ้น” “การดับไป” ได้ ต้องมี สติ

คือมีสติ เห็นการเกิด นับ 1

คือมีสติ เห็นการดับ นับ 1

ทำบ่อยๆ ๆ แล้วจะมี สติเห็นการเกิดดับ ==> ปล่อยวางได้

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a1006e39.mp3

• 1 ตอบคำถามเรื่อง ลูกศร 2 ดอก และ อนุสสติ ฐานที่ 6
• 2 กาม กามคุณ โทษ ของกาม
• 3 กาม 2 แง่มุมที่จะถูกโจมตี กามฉันทะ
• 4 กามทำให้เป้าหมายในชีวิตบิดเบือนไป
• 5 การแก้ไขและออกจากกาม

คราวนี้ 1 ชั่วโมง เพราะโทษของกามมีมากทีเดียว

Download ได้ที่นี่ 

http://www.archive.org/download/1104a/1104a0922-37.mp3

update: เรื่อง ภาษาบาลีที่อธิบายใน Podcast นี้ ยังมีที่ต้องทำความเข้าใจให้ถูกต้องอยู่บ้าง ซึ่งจะทำความเข้าใจเพิ่มเติมใน Podcast ตอนต่อไป

• ความอดทน vs คนพาล
• ที่เกี่ยวกับสติ
• ตามรู้ กับ รู้เท่่าทัน <== สมาธิ/สติ
• เนื้อนาบุญ

ตอบคำถาม เกี่ยวกับ

• ฉันทะ ความพอใจ.
• จำทำอย่างไรกับคนพาล
• มาร/กิเลส

( สามารถเปิดเป็น 720p HD และ Full Screen ได้ )

หรือฟังเสียงอย่างเดียวได้ที่นี่ จิต/มโนวิญญาณ/ธรรมารมณ์

http://www.archive.org/download/1104a/1104a0630.mp3

หรือไปที่ http://www.archive.org/details/1104a เลือกเล่นไฟล์ที่ 25

กดฟังได้ที่นี่ 16.5 MB

http://www.archive.org/download/1104a/1104a0623.mp3

แต่ พระพุทธเจ้า ตรัสว่า “ความปรารถนาที่ว่า ขอให้ส่ิงที่เสื่อมไปเป็นธรรมดา อย่างเสี่อมไปเลยนั้นเป็น ฐานะที่เป็นไปไม่ได้”

ดูๆ ไปแล้ว เหมือนการกระทำของพระอานนท์ จะขัดกันกับที่ พระพุทธเจ้า สอน

อาจจะมีผู้ที่ศึกษา พุทธวัจน์ แล้วมีความเข้าใจไปในลักษณะนี้ได้

เรื่องนี้ถ้าเราเข้าไปดูในลำดับขั้นตอนของการที่ พระพุทธเจ้า มีสติสัมปัชชัญญะปลงอายุสังขาร . เรื่องราวมีดังนี้คือ

เรื่องราวในเบื้องต้นคือ

• พระพุทธเจ้า ตรัสว่า การเจริญอิทธิบาท 4 เป็น เหตุ ให้ได้ผลคือมีอายุได้ 1 กัป (1 กัป มีอายุกี่ปีกันแน่ ให้อ่านต่อไป) อย่างนี้ 3 รอบ, พระอานนท์ น่ิงอยู่ทั้ง 3 รอบ
• จึงให้อานนท์ไปพัก. คือต่างรูปต่างนั่งพักแยกกัน
• จากนั้น มารก็เข้ามาอาราธนาให้ พระพุทธเจ้า ปรินิพพาน
• พระพุทธเจ้า บอกมารว่า จะ ปรินิพพานในไม่ช้า (โดยกำหนดลงตายตัวว่า 3 เดือน)
• เกิดแผ่นดินไหวใหญ่ขี้น

• พระอานนท์ เข้ามา หา กล่าวถึงเรื่อง แผ่นดินไหว
• พระพุทธเจ้า ตรัสถึงเหตุแห่งแผ่นดินไหว และ เรื่องอื่นๆอีก (เช่น วิโมกข์8 ฯลฯ)
• และเล่าให้ พระอานนท์ ฟังถึงบทสนทนากับมาเมื่อสักครู่ และ รับคำว่าจะปรินิพพานในไม่ช้า

ต่อไปนี้คือตอนนี้ตอนสำคัญ ที่ต้องวิเคราะห์ให้ดี

1. พอ พระอานนท์ ทราบแล้วว่า พระพุทธเจ้า จะปรินิพพานใน 3 เดือน ก็ เลย “ขอ” ให้ พระพุทธเจ้า ดำรงชีวิตอยู่ 1 กัป.
2. ทำอย่างนี้ 3 รอบ, พระพุทธเจ้า ปฏิเสธทั้ง 3 รอบ, หลังจากรอบที่ 3
3. พระพุทธเจ้า ถามพระอานนท์ว่า “เธอเชื่อในการตรัสรู้ของเราเหรอ?” พระอานนท์ตอบว่า “เชื่อ”, ”เชื่อแล้วทำไมยังต้องคาดคั้นจากเราถึง 3 รอบเล่า” พระพุทธเจ้า ถามต่อ
4. พระอานนท์ให้เหตุผลเรื่อง “การเจริญอิทธิบาท4 เป็นเหตุให้มีอายุได้ 1 กัป” ที่เป็น พุทธวัจน์
5. พระพุทธเจ้า ถามพระอานนท์ว่า ”เธอเชื่อเหรอ?” พระอานนท์ตอบว่า “เชื่อ” (เกี่ยวกับเรื่องอิทธิบาท4),
6. “เชื่อแล้วทำไมเธอไม่ขอตั้งแต่ตอนนั้นเล่า” พระพุทธเจ้า ถาม … เรื่องราวยังมีต่อไป ฯลฯ

ประเด็นคือตรงนี้ว่า

• ในข้อที่ 3. ทำไมอยู่กันมาตั้งนาน ไม่เคยถาม พระอานนท์ว่า “เชื่อในการตรัสรู้ของเราเหรอ” แล้วถึงมาถามตอนนี้ . พระอานนท์ตอนนั้น เป็น โสดาบันแล้วน่ะ มีศรัทธา 100% แน่นอน.

อันนี้ตอบได้ง่ายๆ ภาษาชาวบ้านเลยก็ได้ว่า “ถ้าเชื่อว่าสังขารไม่เที่ยงแล้วล่ะก็ไม่ควรขอ แต่ควรเข้าใจว่าตัวเราต้องปล่อยวาง” คือไม่ต้อง “ขอ” ให้ “ส่ิงอื่น” ไม่เปลี่ยนแปลง แต่แก้ที่จิตเราเองโดยการเข้าใจสภาพและ “ปล่อยวาง”

จริงๆ แล้ว ก็เมื่อ 7-8 เดือนที่แล้วพระสารีบุตรก็พึ่งปรินิพพานไป พระพุทธเจ้า ก็บอกแล้วว่า “อานนท์! ข้อนั้น จักได้มาแต่ไหนเล่า ? สิ่งใดเกิดขึ้นแล้วเป็นแล้ว อันปัจจัยปรุงแล้ว มีความชำรุดไปเป็นธรรมดา สิ่งนั้นอย่าชำรุดไปเลยดังนี้. ข้อนั้น ย่อมเป็นฐานะที่มีไม่ได้”

ประเด็นถัดมาคือ

• ในข้อที่ 5. ทำไมต้องถามด้วยว่าเชื่อหรือว่า อิทธิบาท4ทำให้อายุมี 1 กัป?

อันนี้คิดว่า มี 2 นัยยะ, นัยยะแรกคือ ตัว ท่าน พระอานนท์เองก็ยังไม่สามารถทำได้ คือ ยังไม่ได้ตรวจสอบเรื่องการเจริญอิทธิบาท 4 ว่าทำแล้วอายุจะได้ ่1 กัปจริง  จึงต้องทบทวนกับ พระอานนท์ให้แน่ใจ (หมายถึง พระพุทธเจ้า ถามย้ำ กับ พระอานนท์ ทั้งๆที พระอานนท์ก็ quote พุทธวัจน์ แล้วน่ะนั่นน่ะ)

นัยยะ ที่ 2 คือ “ต้องการให้ พระอานนท์​ “ขอ” ให้ถูกต้องตามระบบ” คือ ขอให้ พระองค์เจริญ อิทธิบาท 4 มากกว่าที่จะขอผล คือ ให้มีอายุ 1 กัป. . ถ้า พระอานนท์ พูดว่า “ขอให้พระองค์เจริญอิทธิบาท4″ ในตอนนั้น แทนที่จะบอกว่า “ขอให้มีอายุ 1 กัป” . การถามตรงของ พระพุทธเจ้า ที่ว่า “อานนท์เธอเชื่อเหรอ” ก็ไม่ต้องเกิดขึ้น

ประเด็นที่ 3 คือ

• อายุไข 1 กัป นั้น เท่าไหรกันแน่?

ก็ต้องเข้าใจก่อนว่า คำว่า “กัป” นั้นหมายถึง ช่วงชีวิต.

ช่วงชีวิตของมนุษย์ในสมัยนี้ ก็ประมาณ 100ปี ที่เกินกว่านั้นก็มี น้อยกว่านั้นก็มี แต่ประมาณได้ 100 ปี <== อันนี้มี พุทธวัจน์ ยืนยันไว้ ว่า “ผู้ที่มีชีวิตอยู่นานก็เป็นอยู่ได้เพียงร้อยปี บางทีก็มีชีวิตอยู่น้อยกว่าบ้าง มากกว่าบ้าง”

ช่วงชีวิตมนุษย์ของมนุษย์ในสมัยอื่นๆ ก็ไม่เท่ากัน 250 ปี ก็มี, 500 ปีก็มี 8หมื่นปี ก็มี, เพราะฉะนั้น ช่วงชีวิตมนุษย์ของที่อยู่ในสมัยเดียวกันแต่ล่ะคนก็ไม่เท่ากันแน่ “ในแต่ละบุคคล​” คือ สมัยที่มนุษย์มีอายุ 100 ปี นี้ บางคน อาจจะมี อายุ 1 กัป = 102 ปี. คนอื่น 1 กัป อาจจะ เท่ากับ 94 ปี. อีกคนหนึ่ง 1 กัป อาจจะเท่ากับ 83 ปี เป็นต้น

ช่วงชีวิต ของ ดวงดาว ต่างๆ ก็ไม่เท่ากัน แต่จะกำหนดเป็นปี นั้นคงยาก เพราะ 1 ปี คืออาศัยที่ โลก โคจรรอบดวงอาทิตย์ 1 รอบ. แต่ว่า ในแต่ละสมัย การโคจรรอบดวงอาทิตย์ของโลก ก็ไม่เท่ากัน <== อันนี้ก็เป็น พุทธวัจน์ ที่เคยบอกว่า มีการเปลี่ยนแปลง “ปริวัตร” ของโลก รอบดวงอาทิตย์ ตามความแปรผันกับกุศลธรรมโดยรวมของคนในสมัยนั้น

ประเด็นที่ 4 คือ

• ทำไม พระพุทธเจ้า ต้องปรินิพพาน ก่อน ครบช่วงอายุไข? ทำไมการจะปรินิพพาต้องให้ใครมาขอ หรือใครมาต่อ.

นัยยะทั่วๆไปที่เข้าใจกันก็คือ พระอานนท์ถูกมารดลใจ. ซื่งอันนี้ไม่ใช่ พุทธวัจน์ อย่างไรก็ตามก็อาจจะเป็นไปได้ก็ได้

ตามความเข้าใจ ของผู้เขียนก็คือ “ความแก่หง่อม” คือแก่แบบ ทุลักทุเล แก่แบบต้องพยุงให้ลุกให้เดิน ต้องนอนจมกองมูตร/คูต ของตน แบบ แก่หง่อม ทำอะไรไม่ได้ <== ความแก่หง่อมนี้ เกิดแน่ ถ้าอายุเกิน 80 ปี หรือ เข้าใกล้ 1 กัป. จะเป็น ภาพที่ไม่ค่อยหน้าดูเท่าไหรน่ะ. แก่หง่อมเลยล่ะ

ตัวอย่างอันนี้ก็มีในสมัย ปัจจุบัน อย่างเช่น “หลวงตามหาบัว” ท่านบอกว่า ท่านจะมรณภาพตั่งแต่ ตอนที่ท่านอายุ 80 ปีแล้ว เพราะท่านป่วยหนักมาก. แต่เพราะมีเรื่องผ้าป่าช่วยชาติทำให้ท่าน “สู้” ต่อ (คือเจริญอิทธิบาท4ต่อไป) จนหลวงตาท่านทำ “โครงการผ้าป่าช่วยช่าติ” สำเร็จ,

(เหมือนตอนที่ พระพุทธเจ้า ป่วยเป็นโรคท้องร่วงตอน ท้ายพรรษา 79 ได้รับทุกขเวทนามากแต่จะยังไม่ปรินิพพานจนกว่าจะบอกให้อุปัฏฐากทราบ และภิกษุทั้งหลายทราบก่อนจึงจะควร)

และในชีวิตช่วงท้ายของ หลวงตามหาบัวคือ ตั้งแต่ปี 2553 เป็นต้นมาท่านเริ่มแก่หง่อมมาก สังขารต่างๆสภาพอาการเปลี่ยนแปลงไปเป็นอย่างอื่นไปหมด บางทีทำให้เราเมื่อเห็นสภาพท่านแล้วก็อดสงสารไม่ได้ว่า ทำไมท่านต้องมาลำบากในธาตุขันธ์ถึงขนาดนั้นอย่างนี้ เป็นต้น จนกระทั้งท่านละสังขารนี้ไปเมื่ออายุรวม 97 ปี 5 เดือน 18 วัน. (ยืดมาอีก 17 ปีกว่า)

อาจจะเป็นเพราะ “สภาพความแก่หง่อม”​ นี้ก็ได้ ที่ทำให้ พระพุทธเจ้า “เลือก” ที่จะปรินิพพานในช่วงก่อนที่จะแก่หง่อมไปมากกว่านั้น

update new link here

http://www.archive.org/download/1104a/1104a0616.mp3

http://www.archive.org/download/1104a/1104a0609.mp3

download ได้ที่นี่

http://www.archive.org/download/1104a/1104a0602.mp3

ความปริวิตกนี้ก็เกิดขึ้นว่า “ก็คำสอนเหล่านี้ไม่ใช่เหรอที่จะมาช่วยบรรเทาความทุกข์ที่เกิดขึ้นได้ เพราะฉะนั้นการที่เมื่อเขามีความทุกข์แล้วยังระลึกได้อยู่ก็ชื่อว่าดีแล้ว ระดับหนึ่ง และจะดีไปกว่านั้นถ้าเมื่อตอนยังไม่ประสบความเสื่อมเพราะโรค หรือ ความเสื่อมเพราะโภคะ ได้ มาศึกษาปฏิบัติวิธีแก้เอาไว้ก่อน จะชื่อว่าเป็นผู้ไม่ประมาท”

ดังนี้นจึงรวบรวม ตัดตอน พุทธวัจน์ บางตอนที่เกี่ยวกับเรื่องความเศร้าโศกมาไว้ที่นี้ บ้างบางส่วน ดังนี้.

คนที่ไม่ได้เคยฟังธรรมปฏิบัติธรรม เมื่อถูกต้องกับความทุกข์ แล้วจะมีความรู้สึกว่า

แม้อาหารเราก็ไม่อยากรับประทาน แม้กายก็พึงเศร้าหมองซูบผอม แม้การงานก็พึงหยุดชะงัก แม้พวกอมิตรก็พึงดีใจ แม้พวกมิตรพึงเสียใจ”

เมื่อสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดา แก่ไปแล้ว;

เมื่อสิ่งที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดา เจ็บไข้ไปแล้ว;

เมื่อสิ่งที่มีความตายเป็นธรรมดา ตายไปแล้ว;

เมื่อสิ่งที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา สิ้นไปแล้ว;

เมื่อสิ่งที่มีความฉิบหายเป็นธรรมดา ฉิบหายไปแล้ว;

เขาย่อมเศร้าโศก ลำบาก ร่ำไร ทุบอก คร่ำครวญ ถึงความมีสติคลั่งเพ้อ นี้เรียกว่าปุถุชนผู้ไม่ได้สดับ ถูกลูกศร คือ ความโศกที่มีพิษแทงเข้าแล้ว ย่อมทำตนให้เดือดร้อน

เราควรต้องมามีสติระลึกอย่างนี้ว่า

“สัตว์ทั้งปวง ทั้งที่เป็นคนหนุ่มและคนแก่,ทั้งที่ เป็นคนพาล และบัณฑิต, ทั้งที่มั่งมีและยากจน ล้วนแต่มี ความตาย เป็นที่ไปถึงในเบื้องหน้า, เปรียบเหมือนภาชนะดิน ที่ช่างหม้อปั้นแล้ว ทั้งเล็กและใหญ่, ทั้งที่ สุกแล้วและยังดิบ ล้วนแต่มีการแตกทำลายเป็นที่สุด ฉันใด; ชีวิตแห่งสัตว์ ทั้งหลาย ก็มีความตายเป็นเบื้องหน้า ฉันนั้น”

“ฐานะที่ว่า ขอสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดา [ของเรา] อย่าแก่ ๑; ขอสิ่งที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดา [ของเรา]อย่าเจ็บไข้ ๑; ขอสิ่งที่มีความตายเป็นธรรมดา [ของเรา] อย่าตาย ๑; ขอสิ่งที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา [ของเรา] อย่าสิ้นไป ๑; ขอสิ่งที่มีความฉิบหายเป็นธรรมดา [ของเรา] อย่าฉิบหายไป ๑; อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม  หรือใครๆ ในโลก ไม่พึงได้”

“ประโยชน์แม้เล็กน้อยในโลกนี้ อันใครๆ ย่อมไม่ได้เพราะการเศร้าโศกเพราะการคร่ำครวญ พวกอมิตรทราบว่าเขาเศร้าโศกเป็นทุกข์ย่อมดีใจ”

“เมื่อบัณฑิตผู้พิจารณารู้เนื้อความไม่หวั่นไหวในอันตรายทั้งหมดคราวนั้น พวกอมิตรเห็นหน้าอันไม่ผิดปรกติของบัณฑิตนั้น ยิ้มแย้มตามเคยย่อมเป็นทุกข์”

“ถ้าพึงทราบว่าความต้องการอย่างนี้อันเราหรือผู้อื่นไม่พึงได้ไซร้ก็ไม่ควร เศร้าโศก ควรตั้งใจทำงานโดยเด็ดขาดว่า บัดนี้เราทำอะไรอยู่ดังนี้ ฯ”

 

 

 

by the way. All pain can be a gain, if you wise enough.

• มีสติรู้ว่าทำไม่ดีแต่หยุดไม่ได้ทำอย่างไร?
• การช่มบังคับใจ
• ตอบคำถาม ปฏิจจสมุปบาท 24 อาการ

download ได้ที่นี่

http://dl.dropbox.com/u/14650718/114a0526.mp3

http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast

ต้องการ download ให้ คลิกขวาที่ file นั้นแล้วก็เลือก save as..

• คนชอบดูละคร (เช่นดอกส้มสีทอง) จะทำจิตอย่างไร? ในแง่ของคนที่ติดละคร
• จิต 2 มาตรฐาน
• วีธีการทำจิตให้เสมอด้วยแผ่นดิน

แลกการตอบคำถาม. ส่วนเรื่อง ปฏิจจสมุปบาทแบบที่ไปสู่วิมตติ จะติดค้างไว้ไปตอนที่ 19

http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast

Bhikkhus, these four things, when developed and cultivated are conducive to the growth of wisdom. What four?
1)    Association with superior persons,
2)    hearing the true Dhamma,
3)    careful attention,
4)    practice in accordance with the Dhamma.

Also…
… a great help to a human being
… lead to the realization of the fruit of stream-entry.
… lead to the realization of the fruit of once-returning.
… lead to the realization of the fruit of nonreturning
… lead to the realization of the fruit of arahantship
… lead to the obtaining of wisdom …. ”
… lead to the growth of wisdom …. ”
… lead to expansion of wisdom …. ”
… lead to greatness of wisdom.”
… lead to extensiveness of wisdom
… lead to vastness of wisdom
… lead to depth of wisdom
… lead to the state of unequalled wisdom
… lead to breadth of wisdom
… lead to abundance of wisdom
… lead to quickness of wisdom
… lead to buoyancy of wisdom
… lead to joyousness of wisdom
… lead to swiftness of wisdom
… lead to sharpness of wisdom
… lead to penetrativeness of wisdom.
What four?
1)    Association with superior persons,
2)    hearing the true Dhamma,
3)    careful attention,
4)    practice in accordance with the Dhamma.

=====================

ภิกษุ ทั้งหลาย! ธรรมทั้งหลาย ๔ ประการ เหล่านี้ เป็นไปพร้อมเพื่อ ความเจริญแห่งปัญญา (ปญญาวุฑฺฒิ) ธรรม๔ ประการ อย่างไรเล่า ? สี่ประการคือ : -
1)    การคบหากับสัปบุรุษ (สปฺปุริสสํเสว) ;
2)    การฟังพระสัทธรรม (สทฺธมฺมสฺสวน) ;
3)    การทำใจโดยแยบคาย (โยนิโสมนสิการ) ;
4)    การปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม (ธมฺมานุธมฺมปฏิปตฺติ).
ในที่อื่นทรงแสดงว่าเป็น…
เป็นธรรมที่มีอุปการะมากแก่มนุษย์(มนุสฺสภูตพหุการ) (๒๑/๓๓๒/๒๔๙)
เป็นองค์คุณเครื่องให้ถึงกระแสแห่งพระนิพพาน(โสตาปตฺติยงค)(๑๙/๓๓๒/๒๔๙)
เป็นเครื่องทำให้แจ้งซึ่งโสตาปัตติผล (โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยา) (๑๙/๕๑๖/๑๖๓๔)
เป็นเครื่องทำให้แจ้งซึ่งสกทาคามิผล (สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยา)(๑๙/๕๑๗/๑๖๓๕)
เป็นเครื่องทำให้แจ้งซึ่งอนาคามิผล (อนาคามิผลสจฺฉิกิริยา) (๑๙/๕๑๗/๑๖๓๖)
เป็นเครื่องทำให้แจ้งซึ่งอรหัตตผล (อรหตฺตผลสจฺฉิกิริยา) (๑๙/๕๑๗/๑๖๓๗)
เป็นเครื่องให้ได้เฉพาะซึ่งปัญญา (ปญฺญาปฏิลาภ) (๑๙/๕๑๗/๑๖๓๘)
เป็นเครื่องให้มีความไพบูลย์แห่งปัญญา (ปญฺญาเวปุลฺล) (๑๙/๕๑๗/๑๖๔๐)
เป็นเครื่องให้มีปัญญาอันใหญ่หลวง (มหาปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๑)
เป็นเครื่องให้มีปัญญาอันหนาแน่น (ปุถุปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๒)
เป็นเครื่องให้มีปัญญาอันไพบูลย์ (วิปุลปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๓)
เป็นเครื่องให้มีปัญญาอันลึกซึ้ง (คมฺภีรปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๔)
เป็นเครื่องให้มีปัญญาอันหาประมาณค่ามิได้(อปฺปมตฺตปญฺญตา)(๑๙/๕๑๘/๑๖๔๕)
เป็นเครื่องให้มีปัญญาเสมือนแผ่นดิน (ภูริปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๖)
เป็นเครื่องให้เป็นผู้มากด้วยปัญญา (ปญฺญาพาหุลฺล) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๗)
เป็นเครื่องให้เป็นผู้มีปัญญาฉับพลัน (สัฆปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๘)
เป็นเครื่องให้เป็นผู้มีปัญญาไว (ลหุปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๔๙)
เป็นเครื่องให้เป็นผู้มีปัญญาอันร่าเริง (หาสปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๕๐)
เป็นเครื่องให้เป็นผู้มีปัญญาแล่น (ชวนปญฺญตา) ( ๑๙/๕๑๘/๑๖๕๑)
เป็นเครื่องให้เป็นผู้มีปัญญาคมกล้า (ติกฺขปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๕๒)
เป็นเครื่องให้เป็นผู้มีปัญญาเครื่องเจาะแทง(นิพฺเพธิกปญฺญตา) (๑๙/๕๑๘/๑๖๕๓).

download ได้ที่นี่ (คลิ๊กขวาแล้ว save as..)

http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode17.mp3

ฟัง online ได้ที่นี่ (แล้วคลิก ตอนที่ 17)

http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast

download ได้ที่นี่

http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode16.mp3

ฟัง online ได้ที่นี่ (แล้วคลิก ตอนที่ 16)

http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast

“Bhikkhus, just as various winds blow in the sky: winds from the east, winds from the west, winds from the north, winds from the south, dusty winds and dustless winds, cold winds and hot winds, mild winds and strong winds; so too, various feelings arise in this body: pleasant feeling arises, painful feeling arises, neither-painful-nor-pleasant feeling arises.”

Just as many diverse winds
Blow back and forth across the sky,
Easterly winds and westerly winds,
Northerly winds and southerly winds,
Dusty winds and dustless winds,
Sometimes cold, sometimes hot,
Those that are strong and others mild-
Winds of many kinds that blow;

So in this very body here
Various kinds of feelings arise,
Pleasant ones and painful ones,
And those neither painful nor pleasant.

But when a bhikkhu who is ardent
Does not neglect clear comprehension,
Then that wise man fully understands
Feelings in their entirety.

Having fully understood feelings,
He is taintless in this very life.
Standing in Dhamma, with the body’s breakup,
The knowledge-master cannot be reckoned.

 

ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนลมต่างชนิด พัดไปแม้ในอากาศ คือ ลมทิศตะวันออกบ้าง ลมทิศตะวันตกบ้าง ลมทิศเหนือบ้าง ลมทิศใต้บ้าง ลมมีธุลีบ้าง ลมไม่มีธุลีบ้าง ลมหนาวบ้าง ลมร้อนบ้าง ลมอ่อนบ้างลมแรงบ้าง ฉันใด ภิกษุทั้งหลาย เวทนาต่างชนิดย่อมเกิดขึ้นในกายนี้ฉันนั้นเหมือนกันแล คือ สุขเวทนาบ้าง ทุกขเวทนาบ้าง อทุกขมสุขเวทนาบ้าง ฯ

พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดา ครั้นได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลงแล้ว จึงได้ตรัสคาถา ประพันธ์ต่อไปอีกว่า

เปรียบเหมือนลมมากมายหลายชนิด
พัดไปในอากาศคือ บางครั้ง
ลมทิศตะวันออกบ้าง บางครั้งทิศตะวันตกบ้าง
บางครั้งทิศเหนือบ้าง บาง ครั้งทิศใต้บ้าง
บางครั้งมีธุลีบ้างบางครั้งไม่มีธุลีบ้าง
บางครั้งลมหนาวบ้าง บางครั้งลมร้อนบ้าง
บางครั้งลมแรงลมอ่อนบ้าง ฉันใด

เวทนาย่อมเกิดขึ้น
ในกายนี้ ฉันนั้นเหมือนกัน
คือสุขเวทนาบ้าง ทุกขเวทนาบ้าง
อทุกขมสุขเวทนาบ้าง

เมื่อใดภิกษุมีความเพียร
รู้สึกอยู่ เข้านิโรธ
เมื่อนั้นเธอผู้เป็นบัณฑิต
ย่อมกำหนดรู้เวทนา ได้ทุกอย่าง

ภิกษุนั้นกำหนดรู้เวทนาแล้ว
เป็นผู้ไม่มีอาสวะ
ตั้งอยู่ในธรรม เรียนจบพระเวทในปัจจุบันเพราะกายแตก
ย่อมไม่เข้าถึงซึ่งบัญญัติ ฯ

download ได้ที่นี่ (ให้คลิ๊กขวาแล้วเลือก save as)  http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode15.mp3

ฟัง online ได้ที่นี่ (เลือกไพล์ที้ต้องการฟังได้เลย)  http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast

ใครคิดว่าในสมาธิไม่มีกิเลส? ถูกแน่นอน. พุทธวัจน์ยืนยันไว้ แต่ในสมาธินั้นยังมีตัณหา. “ตัณหาเป็นส่ิงที่ผูกไว้หลวมๆแต่แก้ได้ยาก” (พุทธวัจน์)

ฟังได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast เลือกตอนที่ 14 ก็แล้วกัน download ก็คลิกขวาแล้วเลือก save as file.

ได้มีคุณสุวรรณา (มด) ทำบทคัดลอก กัณฑ์เทศน์นี้ให้. จึงส่งมาให้ตรวจแก้ และ สำเร็จสมบูรณ์ตามที่เห็นนี้, ขออนุโมทนาด้วย มีความเพียรมากเลย.

===========

ปล. font ที่ปรากฎข้างล่างอาจมีการผิดพลาดบ้างในเรื่อง ตัวเอียง, ตัวหนา,และบาลีบางคำ. (ตัวเอียง หมายถึง ข้อความที่เป็น พุทธวัจน์, ตัวที่อยู่ใน quote “…” หมายถึง ข้อความที่ผู้อื่นพูดไว้) อาจจะเป็นเหตุมาจาก web browser, ท่านสามารถ download RTF file ได้ที่ link นี้ พึ่งตนพึ่งธรรม

===========

นะโมตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต  สัมมาสัมพุทธัสสะ
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาค ซึ่งเป็นผู้ไกลจากกิเลส ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง พระองค์นั้น

ปริปกฺโก วโย มยฺห        ปริตฺต มม ชีวิต
ปหาย โว คมิสฺสามิ        กต เม สรณมตฺตโน
อปฺปมตฺตา สตีมนฺโต        สุสีลา โหถ ภิกฺขโว
สุสมาหิตสงฺกปฺปา          สจิตฺตมนุรกฺขถ ฯ
โย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย       อปฺปมตฺโต วิหริสฺสติ
ปหาย ชาติสสาร          ทุกฺขสฺสนฺต กริสฺสตีติ

“วัยของเราแก่หง่อมแล้ว ชีวิตของเราริบหรี่แล้ว
เราจักละพวกเธอไป สรณะของตัวเองเราได้ทำไว้แล้ว,
ภิกษุ ท. ! พวกเธอจงเป็นผู้ไม่ประมาท มีสติ มีศีล
เป็นอย่างดี มีความดำริอันตั้งไว้แล้วด้วยดี ตามรักษาซึ่ง
จิตของตนเถิดในธรรมวินัยนี้, ภิกษุใดเป็นผู้ไม่ประมาทแล้ว
จักละชาติสงสาร ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้.”

ปรารภเหตุเนื่องจากการมรณะภาพของพระอาจารย์หลวงตาพระมหาบัวญาณสัมปันโน แห่งวัดป่าบ้านตาด  การเทศน์ในวันนี้ก็จึงจะเป็นการเทศน์ที่อุทิศแด่ท่านผู้มีศีล คือ หลวงตามหาบัว จากพระบาลีที่ยกมาในตอนต้นที่แปลเป็นภาษาไทยว่า “วัยของเราแก่หง่อมแล้ว ชีวิตของเราริบหรี่แล้ว เราจะละพวกเธอไป สรณะของตัวเราเองได้ทำไว้แล้ว พวกเธอทั้งหลายจงเป็นผู้ไม่ประมาท มีสติ มีศีลเป็นอย่างดี มีความดำริอันตั้งไว้แล้วด้วยดีตามรักษาซึ่งจิตของตนเถิด  เธอผู้ใดในธรรมะวินัยนี้เป็นผู้ไม่ประมาทแล้ว  จะละชาติสงสาร ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้”

อันนี้เป็นพุทธวจนที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้หลังจากที่ทำการละสังขาร  ได้ตรัสไว้กับพระอานนท์เมื่อ 3 เดือนก่อนปรินิพพาน  ในเวลานั้นพระอานนท์ก็เสียใจเป็นอย่างมาก  ในการที่พระผู้มีพระภาคปลงอายุสังขาร  แล้วก็พยายามหาทุกวิถีทางเพื่อที่จะแก้ไขไม่ให้พระพุทธเจ้าได้กำหนดวันที่จะตายเอาไว้ จะปรินิพพานเอาไว้  พระพุทธเจ้าก็ได้ตรัสคาถานี้เพื่อจะเตือนสติพวกเหล่าสาวก ภิกษุทั้งหลายให้เป็นผู้มีสติตามรักษาจิดของตนอยู่

ตั้งแต่พระพุทธเจ้าได้ตรัสรู้มา ตั้งแต่ตรัสรู้มาใหม่ ๆ ได้บอกภิกษุทั้งหลายอยู่แล้ว บอกว่าธรรมชาติ 3 อย่างได้ทรงตรัสถึงธรรมชาติ 3 อย่าง  “ที่ถ้าธรรมชาติ 3 อย่างไม่มีอยู่ในโลกแล้วก็จะไม่มีตถาคต ผู้อะระหันตะสัมมาสัมพุทธะมาบังเกิดขึ้นในโลก  และธรรมะที่ประกาศไปก็จะไม่รุ่งเรืองไปในโลก  แต่เพราะว่ามีธรรมชาติอยู่ 3 อย่าง นั่นคือ ความเกิด ความแก่ และความตาย”  มีธรรมชาติ 3 อย่าง คือ ความเกิด ความแก่และความตายมีอยู่ 3 อย่างนี้ พระองค์จึงอุบัติขึ้นมา มีอยู่ขึ้นมาเพื่อที่จะแก้ปัญหา 3 อย่างนี้ คือ ปัญหาเรื่องความเกิด ความแก่และ ความตาย

ความตายเนี่ยเป็นความพลัดพราก ความพลัดพรากอย่างไร คือ พลัดพรากหมายความว่า อย่างสมมติคุณไปเที่ยวต่างจังหวัด เที่ยวต่างประเทศ หรือไปเรียนต่อเมืองนอก ไป 3 ปี 5  ปี ก็ยังมีวันกลับมาได้  แต่ถ้าตายจากกันไปแล้วไม่เจอกันอีก  อย่างน้อยก็ไม่เจอกันในปัจจุบันนี้ ไม่มีทางกลับมาได้ คือไปแล้วไปเลย เพราะฉะนั้นเวลาคนเค้าตายเนี่ย  มนุษย์ทั้งหลายจึงมีความเสียใจ  โอ๊ย…ตายแล้วจะไม่ได้เจอกันอีกแล้ว จะไม่ได้พบปะพูดคุยกับคนที่ตายจากกันไป  เค้าจึงมีความเสียใจ

พระพุทธเจ้าจึงต้องการจะแก้ปัญหานี้  เวลาคนจะตายนอนอยู่ในห้อง นอนอยู่ในห้องนิ่ง ๆ อยู่ ลมหายใจก็แผ่วเบาไป แผ่วเบาไป แผ่วเบาไป แผ่วเบาไปอย่างนี้  ต่อให้คุณล๊อค ห้องอย่างดีอย่างไรก็ตามมัจจุราช คือ  ความตายก็ยังมาเข้ามาเอาชีวิตเค้าไปได้  ล๊อคห้องอย่างดีประตูแน่นหนาทั้ง 4 ด้าน มียามคุ้มกัน กองพล กองช้าง กองม้าต่าง ๆ ก็คุ้มกันได้  พยายามที่จะคุ้มกันอยู่  แต่ไม่สามารถคุ้มกัน   มัจจุราช คือความตายได้  แม่นะนอนอยู่บนเตียงหายใจพะงาบพะงาบอยู่  ลูกนั่งเฝ้าอยู่ข้าง ๆ และในจังหวะที่อัตราการเต้นของหัวใจลดลงไป ลดลงไป จนเหลือน้อยแผ่วเบามากล่ะจาก 60…เหลือ 50… 40  ลูกทำอะไรไม่ได้เลย นั่งจับมือแม่ได้อย่างเดียวก็ดูว่าทำอะไรไม่ได้ หมอก็ให้ยาอย่างดีที่สุด พยาบาลก็ดูแลอย่างดีที่สุด อยู่โรงพยาบาลหาอะไรยาอะไรอย่างดีที่สุดมารักษา  แต่ก็ยังไม่มียาแก้ความตาย   ไม่มีหมอที่รักษาให้คนพ้นจากความตายได้ เอาอย่างหลวงตาพระมหาบัวน่ะ ในคืนวันที่ท่านมรณภาพน่ะ ตชด.พรึบ พระสงฆ์พรึบ ฟ้าหญิงองค์เล็กก็อยู่ด้วย นายแพทย์/พยาบาลอยู่ด้วยหมด ไม่มีใครรักษาเหรอ? อย่าพูดเลย, ดีที่สุดเขาหามาใส่ให้ท่าน, หมอเก่งที่สุดเขาหามารักษาท่าน แต่ท่านก็ยังต้องผ่านไปเมื่อความตายมาถึง เพราะฉะนั้นความตายเนี่ยจึงเป็นความเศร้าโศก

พระพุทธเจ้าบอกว่าความตายเป็นทุกข์ เป็นภัยอย่างหนึ่งใน 3 อย่างที่แม่ลูกช่วยกันไม่ได้ “แม่จะมาบอกว่าลูกอย่าตายเลยให้แม่ตายเองเถิด ไม่ได้ ลูกก็จะมาบอกว่าให้ลูกเจ็บเอง แม่ให้ลูกตายเอง แม่อย่าตายเลยก็ไม่ได้”  และเป็นภัยที่ช่วยกันไม่ได้ 3 อย่างนี้ ภัยที่เกิดจากความแก่ ความเจ็บ ความตาย  สาเหตุที่ต้องมีพระพุทธเจ้ามาอุบัติขึ้นบนโลกก็เพราะว่า ความเกิด ความแก่ และความตาย  พระองค์ก็จึงเกิดขึ้นมา อุบัติขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหานี้  เพราะฉะนั้นเวลาคนที่จะตายส่วนใหญ่  พอตายไปแล้วนี่หรือกำลังใกล้จะตาย คนส่วนใหญ่จะมีความเศร้าโศก

เรื่องนี้ก็มีในสมัยพุทธกาล คือ พระเจ้าปเสนทิโกศลเนี่ย  ในขณะนั้นเนี่ย ตอนช่วงท้ายสมัยพุทธกาลเป็นช่วงที่พระเจ้าปเสนทิโกศลมีอำนาจมาก  แล้วก็ได้ครองดินแดนทั่วชมพูทวีปทั้งหมด ไม่มีใครสามารถต้านทานพระองค์ได้  ก็มาถามพระพุทธเจ้าบอกว่า  “เอ๊ะ…กิจอันใดที่ควรกระทำในฐานะของความที่ได้เป็นราชามหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ถึงขนาดนี้แล้ว”  พระพุทธเจ้าก็ยกตัวอย่างถาม  พระองค์บอกว่า “ในที่นี้ถ้ามีภูเขาหิน” ภูเขาหินยักษ์เลยเป็นหินแท่งเดียวกันหมด “สูงเทียมฟ้า กลิ้งมาจากทั้ง 4 ทิศ ทางเหนือ ใต้ ออก ตก  กลิ้งเข้ามาบดปวงสัตว์ทั้งหลาย มาจากทางทิศเหนือ ทิศตะวันออก ทิศใต้ ทิศตะวันตกแล้วนี่    เมื่อมหาภัยอันร้ายกาจถึงขนาดนี้แล้วนี่ หลีกหนี เลี่ยงไม่ได้”  เหมือนอย่างบางครั้งเราชมภาพยนตร์บางเรื่องที่มีภัยพิบัติ ภัยธรรมชาติ แผ่นดินไหว น้ำท่วมอะไรต่าง ๆ จนเราไม่มีที่จะหนีแล้ว  “ถ้าเกิดภัยพิบัติอย่างนั้นขึ้นพระองค์จะทำยังไง”   พระพุทธเจ้าถาม  พระเจ้าปเสนทิโกศลก็บอก “อู้หู…ถ้าภัยขนาดนี้เกิดขึ้นนะต่อให้เอาพลช้าง พลม้า พลรถ พลเดินเท้าเอาไปรบก็สู้ไม่ได้ ต่อให้ใช้เวทมนต์ ใช้ทรัพย์ในการต่อสู้ ก็ยังสู้ไม่ได้  ถ้าเกิดภัยพิบัติขนาดนี้แล้ว ต้องรีบประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ สร้างกุศล บำเพ็ญบุญอยู่อย่างนี้  ถึงจะพ้นจากภัยนี้ได้”   พระพุทธเจ้าก็บอกอย่างนี้เหมือนกันว่า “ภัยที่เกิดจากความแก่ ความเจ็บ ความตายเนี่ย มันคืบคลานเข้ามาทุกขณะ” ลมหายใจที่เราหายใจเข้า หายใจออกอยู่ขณะนี้ทุกครั้งที่หายใจเข้า หายใจออก เราก็ใกล้ไปสู่ความตายเข้าไปทุกครั้ง ๆ เมื่อทางนี้กำลังเดินไปอยู่ ใกล้สั้นเข้าไปอยู่  อาตมาต้องถามท่านผู้ฟังทุกท่านอย่างนี้ว่า คุณเดินอยู่ตามมรรคหรือเปล่า เดินอยู่ตามไปสู่หนทางแห่งความที่จะหลุดพ้นจากความตาย หรือไปสู่หนทางที่เมื่อใกล้ถึงจุดที่จะตายแล้ว   เราก็ยังเป็นสุข  ไม่เป็นผู้ที่จะต้องร่ำไห้คร่ำครวญ ทุบอก ชกตัว ถึงความเป็นผู้งุนงง หลงใหล  เมื่อบอกอย่างนี้กับพระเจ้าปเสนทิโกศลแล้วเนี่ย   พระเจ้าปเสนทิโกศลก็ยืนยันรับรองว่า “โอ…เป็นความคิดที่ดีมาก ในเมื่อเราใกล้ความตายเข้าไปในทุกขณะ ๆ นี่  ควรที่จะประพฤติธรรม ประพฤติชอบ สร้างกุศล บำเพ็ญบุญ”

มีครั้งหนึ่งที่พระเจ้าปเสนทิโกศลเองเนี่ย  ได้พบกับสิ่งที่ไม่น่าพอใจ คือ พระมเหสีของตัวเอง คือ พระนางมัลลิกาเทวีได้ทิวงคตลง คือ ตายลง พอพระมเหสีของตัวเองตาย   พอมหาอำมาตย์นำข่าวมาบอกปุ๊บ  พระเจ้าปเสนทิโกศลก็เศร้าโศก เสียใจมาก เศร้าโศกเสียใจ กินไม่ได้นอนไม่หลับขนาดที่เรียกว่า “อาหารก็ไม่อยากรับประทาน แม้ร่างกายก็เศร้าหมองซูบผอม แม้การงานทั้งหลายก็หยุดชะงัก พวกอมิตร คือ พวกที่ไม่ชอบเรา เขาก็ดีใจ พวกมิตร คือ พวกที่ชอบเราก็เสียใจ”   เนื่องด้วยข้อนี้เป็นเหตุ

หรือเหมือนอย่างตอนที่จุณฑะสามเณรถือบาตรและจีวรของพระสารีบุตรมา นำข่าวการปรินิพพานของพระสารีบุตรมาบอกกับพระผู้มีพระภาคเจ้า  ในขณะนั้นพระอานนท์ก็อยู่ด้วย พระอานนท์ก็ร้องไห้เสียใจมากที่พระสารีบุตรนี่ผู้เป็นอัครสาวกเบื้องขวา  ผู้มีปัญญามาก ได้กระทำกาลกาละ คือ ปรินิพพานแล้ว  พระอานนท์ก็เสียใจมาก เพราะได้เคยอาศัยพระสารีบุตรนี่แหล่ะในเรื่องของธรรม  พระพุทธเจ้าก็บอกว่า “อย่าเสียใจไปเลยอานนท์”  พระอานนท์ก็บอกว่าจะไม่ให้เสียใจได้อย่างไร  นี่พระอานนท์กล่าวนะ  พระอานนท์กล่าวว่า “สำหรับตัวข้าพระองค์นี่พระสารีบุตรเป็นผู้กล่าวสอน   ชี้แจงให้รู้ ให้เห็น ชี้ชวนให้รับเอาไปปฏิบัติ  ให้กล้าในการธรรม   ให้พอใจในการทำ  เป็นผู้ไม่เหน็ดเหนื่อยในการแสดงธรรม   เป็นผู้อนุเคราะห์แก่เพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ด้วยกันทั้งหลาย พวกข้าพระองค์ทั้งหลายยังตามระลึกโอชะอันเกิดแต่ธรรม  โภคะอันเป็นธรรม การอนุเคราะห์ด้วยธรรมของท่านพระสารีบุตรนั้นอยู่ได้”   พอพระอานนท์กล่าวอย่างนี้ก็ใช้เหตุผลอันนี้แหละ  ในการที่เรียกว่ายังตามระลึกถึง คิดถึงท่านสารีบุตรอยู่  จึงมีความเศร้าโศกเสียใจโดยข้อนี้เป็นเหตุ

นี่แหล่ะความตายมันเป็นทุกข์อย่างนี้ พระพุทธเจ้าจึงคิดหาวิธีแก้ตายน่ะ  ท่านผู้ฟังรู้มั๊ยว่าตอนที่พระพุทธเจ้านี่ก่อนออกบวช ก่อนออกผนวช ยังเป็นเจ้าชายอยู่ในปราสาทราชวัง  มีความคิดบอกว่า  เอ๊ะ…เราได้เห็นคนอื่นทั้งเจ็บ ทั้งตายมาแล้ว  ตัวเราเองก็ต้องเจ็บ ต้องตาย ต้องป่วย  คนที่อยู่ในรั้วในวังทั้งหลาย ประชาชนชาวบ้านทั่ว ๆ ไปเค้าก็รู้สึกขยะแขยง เกลียดชังต่อการที่ต้องเจ็บ ต้องตาย  เอ๊ะ…แล้วตัวเองก็ต้องเจ็บ ต้องตาย  แล้วมาขยะแขยงเกลียดชังอย่างงี้ ฟังแล้วไม่ค่อยเข้าท่า ไม่แก้ปัญหา ตัวเองเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาแล้วไม่ทำการแก้ไขอย่างใดอย่างหนึ่ง เห็นปัญหาอยู่แล้วไม่แก้ไขก็เป็นส่วนหนึ่งของปัญหานั้นนะสิ  พระพุทธเจ้าจึงคิดว่า เอ๊ะ…อันนี้ไม่ถูก เราต้องหาทางแก้ปัญหานี้ คือ ปัญหาของความแก่ ความเจ็บ ความตาย จะแก้ปัญหานี้ได้อย่างไร  คิดหาวิธีการอยู่ในที่สบายอย่างเช่น ในปราสาทราชวังก็หาไม่ออก  รู้สึกว่าการออกบวชจะเป็นการแก้ปัญหาได้  จึงได้ออกบวชค้นหาแต่สิ่งที่เป็นกุศลประเสริฐยิ่งกว่าสิ่งอื่น หาอยู่สิ่งไหนไม่แก่ ไม่ตาย มีมั๊ย จะเอา สิ่งไหนไม่แก่ ไม่ตาย สิ่งไหนไม่แก่ไม่ตาย หาอยู่  จนกระทั่งสุดท้ายไปพบวิธีการที่ไม่แก่ ไม่ตายได้  นั่นคือพบอริยมรรคมีองค์ 8  คือหนทางที่ไปสู่ความไม่แก่ ไม่ตาย  หนทางที่ไปสู่ความดับทั้งหมดจนกระทั่งได้ตรัสรู้เป็นพระอรหันต์แล้วเนี่ย  พอพระพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นพระอรหันต์

คนเป็นพระอรหันต์ เนี่ย…เค้าไม่ได้ต้องการว่าให้คนอื่นมารับรองว่าคุณเป็นสัมมาสัมพุทธะ คุณเป็นพระพุทธเจ้า คุณเป็นพระอรหันต์นะ   คือถ้าพระพุทธเจ้าตรัสรู้เป็นพระอรหันต์แล้วนะ  ไหนจะต้องมีพราหมณ์สักองค์ใดองค์หนึ่ง มีพรหมหรือใครคนใดคนหนึ่ง  “โอ…ถูก ๆๆ ท่านเป็นพระอรหันต์แล้วเนี่ย เป็นสัมมาสัมพุทธะล่ะ ตรัสรู้ชอบได้ด้วยตนเอง  ท่านถูกแล้ว ๆ เป็นพระอรหันต์แล้ว” คนที่เป็นพระอรหันต์ เป็นสัมมาสัมพุทธะ ไม่ได้ต้องการให้ใครมายกย่อง ไม่ต้องการให้ใครให้มารับรองความเป็นสัมมาสัมพุทธะ หรือความเป็นพระอรหันต์ของท่านเลย  เพราะมันรู้อยู่ในใจแล้วว่า เราจะไม่ไปเกิด ว่าเราไม่ไปแก่ ไม่ไปตาย  เพราะว่าสาเหตุของความแก่ ความตาย คือความเกิด  ถ้าเราไม่เกิดก็ไม่แก่ ไม่ตาย  สาเหตุของความเกิดก็คือภพ ถ้าเราไม่มีภพ ก็ไม่มีการเกิด ไล่ไป ไล่ไป พระพุทธเจ้าค้นคว้าหาจนกระทั่งเรียกว่าสิ่งที่เป็นรากเหง้าแห่งความทุกข์ทั้งหมดมาจากอวิชชา  พอรื้อถอนอวิชชาได้หมด กำจัดตัณหาได้หมดก็ไม่มีสิ่งที่เรียกว่าความแก่ ความตาย  แต่ว่าร่างกายที่ยังอยู่นี้พระพุทธเจ้าเปรียบเหมือนกับต้นไม้เวลามันตายแล้ว  ต้นไม้ใหญ่เวลาตายแล้ว กิ่งไม้ แก่นไม้ที่ยังเหลืออยู่มันก็รอเวลาที่มันจะหักโค่นไปเท่านั้นเอง  แต่ตัวต้นไม้ตายแล้ว เปรียบเหมือนกิเลสของพระองค์พอตายแล้ว ไม่มีความยึดถือในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณแล้ว  กายนี้ก็ยังดำรงอยู่เพียงไรก็เห็นแค่เพียงนั้น  พอกายนี้ถึงกาลแตกสลายไปก็คือจบ ไม่เห็นอีก จบไป  เหมือนกันพระองค์ก็ไม่ได้ต้องการให้ใครมารับรองความเป็นสัมมาสัมพุทธะ มารับรองความเป็นพระอรหันต์ของพระองค์ รู้เอง เห็นเอง

แต่สิ่งที่พระองค์ต้องการจะแก้ปัญหาของชาวมนุษยโลกนั้น ก็คือเรื่องของความแก่ ความเจ็บ ความตาย จะทำยังไงให้ชาวโลกเนี่ย เมื่อเวลา ถึงใกล้เวลาความตาย หรือพบกับคนที่ตาย คนที่เรารักตายลง หรือตัวเองจะตายลง “ไม่ต้องเศร้าโศก ไม่ต้องร่ำไห้ ไม่ต้องคร่ำครวญ ไม่ต้องทุบอก ชกตัว ไม่ต้องถึงความเป็นผู้งุนงง หลงใหล” ทำยังไง ๆ , จึงได้กล่าวสอน บอกสอน สอนจนกระทั่ง ตอนแรกไปหาคนที่จะมารู้ธรรม เห็นธรรม จะมีใครมั๊ยมารู้ธรรม เห็นธรรม หาไม่มี  อาฬารดาบสกาลามโคตรก็ทำกาละลงแล้ว ตายไปแล้ว  อุทกดาบสก็ตายไปแล้ว  สุดท้ายจะหา หาได้ 5 คน คือ ปัญจวัคคีย์ หาแล้วจะไปแสดงธรรมให้เขาฟัง ก็ยังไม่ฟัง พูดกันอยู่ 4 รอบ 3รอบ 4 รอบ จนกว่าจะฟัง ฟังแล้วเทศน์จนคอแหบคอแห้งตั้งหลายวัน กว่าจะได้บรรลุ  หนำซ้ำบรรลุองค์เดียว  แล้วยังไม่แคล้วเป็นโสดาบันอีกต่างหาก ต้องสอน ต้องติวเข้มอะไรจนกระทั่งอีกหลายวัน จนกระทั่งเป็นพระอรหันต์ทั้งหมด 5 รูป ทั้งหมดที่ทำเพื่อแก้ปัญหาเรื่องความทุกข์ คือ ความแก่ ความเจ็บ ความตาย  เพราะฉะนั้นไม่ต้องให้ใครมารับรองว่าพระองค์เป็นพระอรหันต์ หรือต้องการให้ใครมารับรองว่าเป็นผู้ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง พอคนที่เค้ารู้แล้ว เห็นแล้ว เค้าเห็นได้ เค้ารู้ได้ด้วยตัวเอง  อัญญาโกณฑัญญะก็ตาม ปัญจวัคคีย์ทั้งหมดนี่ รู้ได้ด้วยตัวเองว่า เราไม่ได้มีความเกิด เราเป็นผู้ที่พ้นแล้วจากความทุกข์ทั้งมวล  กายนี้ก็อยู่แค่นั้นเอง แต่ทำประโยชน์ให้โลก ให้ลูกศิษย์ลูกหาไปเท่านั้นเอง

พอพระพุทธเจ้าค้นพบวิธีการที่จะไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ค้นพบทางแก้ปัญหาแล้ว ก็เทศน์บอกสอนแก่ภิกษุทั้งหลายไป บอกสอนแก่พระเจ้าปเสนทิโกศลที่พบกับความทุกข์ คือความเศร้าโศก เสียใจ ในการที่ภรรยา คือมเหสีของตัวเองตายลง ทำกาละลง ทิวงคตลง บอกกับพระเจ้าปเสนทิโกศลอย่างนี้ว่า คนที่ไม่เคยฟังธรรม ไม่เคยสดับรับฟังธรรม ไม่รู้ธรรม ไม่เห็นธรรม ไม่ได้ปฏิบัติธรรม “เมื่อพบกับสิ่งที่มีความแก่เป็นธรรมดาแล้วสิ่งนั้นแก่ไป เค้าย่อมเศร้าโศกร่ำไห้ คร่ำครวญทุบอกชกตัวเอง ถึงความเป็นผู้งุนงง หลงใหล”  อันนี้คนที่ไม่ได้ฟังธรรมเนี่ยจะถูกสิ่งนี้เสียดแทง เหมือนถูกลูกศร คือ ความโศกที่มีพิษแทงเข้าแล้ว ย่อมทำตนให้เดือดร้อน

แต่ถ้าเราสามารถพิจารณาได้อย่างนี้ว่า “มีสิ่งอยู่ 5 อย่าง มีของอยู่ 5 อย่าง ที่ว่าไม่ว่าใครในโลกจะเป็นเทวดา มนุษย์ สมณะพราหมณ์ เทพ มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกไม่อาจจะได้ คือ ของที่มีความแก่เป็นธรรมดา บอกว่าอย่าได้แก่เลย ของที่มีความเจ็บไข้เป็นธรรมดา บอกว่าอย่าได้เจ็บไข้เลย ของที่มีความตายเป็นธรรมดา บอกว่าอย่าได้ตายเลย ของที่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดาของเรา อย่าได้สิ้นเลย ของที่มีความฉิบหายเป็นธรรมดาของเรา อย่าได้ฉิบหายไปเลย 5 อย่างอย่างนี้  ไม่ว่าเทวดา มนุษย์ สมณะพราหมณ์ เทพ มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกไม่อาจจะได้” เราไปบวงสรวงเลย  เทพ เทวดา บอกว่าสิ่งนี้อย่าแตกเลย สิ่งอย่าทำลายเลย สิ่งนี้อย่าฉิบหายเลย อาตมาจะบอกให้เทวดาองค์นั้นเค้าก็ไม่ได้นะ เค้าไม่ได้ เพราะว่าสิ่งของที่มันจะต้องแตก ต้องฉิบหาย ต้องเสียไป  ไม่ว่าจะเป็นอำนาจ ยศ เงิน หรือทุกสิ่งทุกอย่างในโลก ไม่ฉิบหายไป ไม่แตกไป ไม่หายไป ไม่สิ้นไปไม่มีหรอก  ตัวเทวดาเองที่เราไปบนบานศาลกล่าวเค้าก็ยังต้องแตกไป สิ้นไป หายไปเลย พรหมเหรอเหมือนกัน สมณะพราหมณ์พระเหรอเหมือนกัน  มาขอพระ บอกขอในสิ่งนี้อย่าเสียไปเลย พระชีวิตตัวเองก็ยังรักษาไม่ได้เลย  จะมาพูดอะไรว่าสิ่งนั้นอย่าฉิบหายไปเลย  พระพุทธเจ้าบอกพระเจ้าปเสนทิโกศลอย่างนี้บอกว่า ของ 5 อย่างนี้แหละ อันสมณะเทวดา มนุษย์ สมณ พราหมณ์ เทพ มาร พรหม หรือใครๆ ในโลกไม่อาจจะได้  เมื่อเราเห็นอยู่อย่างนี้แล้ว พิจารณาอยู่อย่างนี้แล้ว

ก็ให้พิจารณาต่อไปว่า “ประโยชน์แม้เล็กน้อยในโลกนี้  อันใคร ๆ ย่อมไม่ได้เพราะการเศร้าโศก เพราะการคร่ำครวญ คนที่ไม่ชอบเรา คนที่เป็นอมิตรกะเรา พอทราบว่าเราเศร้าโศกแล้วเป็นทุกข์แล้ว เขาย่อมดีใจ” เมื่อใดก็ตามคนที่เป็นบัณฑิตเคยฟังธรรม รู้ธรรม นั่งสมาธิ เคยปฏิบัติมาก่อน “พิจารณารู้เนื้อความไม่หวั่นไหวอันตรายทั้งหมดทั้งคราวนี้แล้ว  เห็นลักษณะ 5 ประการที่ไม่ว่าใคร ๆในโลก” เทวดาตนไหน พรหมองค์ไหน พระองค์ไหนก็แล้วแต่ ราชามหากษัตริย์องค์ไหนก็แล้วแต่ “จะไม่ได้ คนอื่นก็ไม่ได้ เราก็ไม่ได้เหมือนกัน เมื่อทราบความต้องการอย่างนี้อันผู้อื่นหรือเราก็ไม่ได้แล้วก็ไม่ควรเศร้าโศกไม่ควรเสียใจ ควรตั้งใจทำงานโดยเด็ดขาด  ว่าบัดนี้เรากำลังทำอะไรอยู่.”  พิจารณาแค่นี้เอง ควรตั้งใจทำงานโดยเด็ดขาด ว่าบัดนี้เรากำลังทำอะไรอยู่ อย่าเศร้าโศก อย่าเสียใจ อย่าร่ำไห้ คนอื่นไม่ได้ เราก็ไม่ได้เหมือนกัน เราไม่ได้ คนอื่นก็ไม่ได้เหมือนกัน สิ่งใดที่มีความแก่ ความเจ็บ  ความตาย ความสิ้นไป ความแตกสลายไปเป็นธรรมดาเราไม่ได้ คนอื่นก็ไม่ได้เหมือนกัน  เห็นอย่างนี้แล้วก็ตั้งใจทำงานโดยเด็ดขาด อย่าเศร้าโศกต่อไป ให้รู้ว่าบัดนี้เรากำลังทำอะไรอยู่ นี่คือข้อความที่บอกกับพระเจ้าปเสนทิโกศล ไม่ต้องเสียใจในการตายไป ในการทำกาละของพระมเหสี คือ พระนางมัลลิกาเทวี

แล้วที่พระพุทธเจ้าได้บอกกับพระอานนท์ถึงเรื่องว่า พระสารีบุตรปรินิพพานไปแล้ว อย่าเสียใจไปเลย พระพุทธเจ้าก็ได้บอกว่า “สิ่งใดเกิดขึ้นแล้ว เป็นแล้ว อันอาศัยปัจจัยปรุงแต่งแล้ว มีความชำรุดเป็นไปเป็นธรรมดา เราขอเราหวังว่าสิ่งนั้นอย่าได้ชำรุดไปเลยดังนี้นี่ ข้อนี้เป็นฐานะที่เป็นไปไม่ได้  เป็นฐานะที่เป็นไปไม่ได้ ขอสิ่งที่มันต้องแตกเป็นธรรมดา เสียหายเป็นธรรมดา มีปัจจัยปรุงแต่ง  บอกว่าอย่าเปลี่ยนแปลงไปเลย มันไม่ได้”  บอกกับพระอานนท์อย่างนี้  ก็เป็นข้อความเดียวกันที่บอกกับพระอานนท์เหมือนกันตอนที่พระองค์ได้ละสังขาร 3 เดือนก่อนปรินิพพานบอกว่า  “สิ่งใดเกิดขี้นแล้วเป็นแล้ว อาศัยปัจจัยปรุงแต่งแล้ว ไม่ต้องการให้มันเป็นไปอย่างนั้นเนี่ยเป็นไปไม่ได้ เป็นฐานะที่เป็นไปไม่ได้ เมื่อบัณฑิตพิจารณารู้เนื้อความนี้แล้วก็อย่าเศร้าโศก”

อาตมาเข้าใจพระอานนท์ว่าทำไมพระอานนท์ถึงเศร้าโศกในการปรินิพพานของพระสารีบุตร  เพราะว่าพระอรหันต์ทุกองค์เนี่ยไม่ใช่ว่าตัวเองบรรลุอรหันต์แล้วเนี่ย จะกล่าวสอน บอกสอนธรรมะทุกองค์นะ  อย่างพระอัญญาโกณฑัญญะนี่หลังจากที่ตรัสรู้ธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนี่  ก็ไม่ได้บอกสอนใครเลย มีเณรอยู่องค์เดียวที่ตัวเองบอกสอน  แล้วตัวเองไปไหน ไปอยู่ป่า เป็นผู้ยินดีในเสนาสนะอันสงัด  ไม่สอนใคร ไม่บอกใครนิ่งอยู่เฉย ๆ คนเดียว  ถามเค้า เค้าก็ไม่พูด เป็นผู้ยินดีในการหลีกเร้น เป็นผู้ขวนขวายน้อย เป็นผู้ทรงผ้าบังสกุลตลอดชีวิต  พระอัญญาโกณฑัญญะก็ไม่ได้บอกสอนใคร  แต่ในกรณีของพระสารีบุตรนี่เป็นผู้ที่ “กล่าวสอน ชี้แจง ชักชวนให้รับเอาธรรมะไปปฏิบัติ กล้าหาญ แกล้วกล้าในธรรม เป็นสาวกผู้ที่ฉลาด เป็นผู้ชักจูงใจได้ เป็นผู้แกล้วกล้า ลุธรรมเป็นเครื่องเกษมจากโยคะ สามารถบอกสอนสัจธรรม ข่มขี่ถ้อยคำอันเป็นข้าศึกให้สงบราบคาบโดยธรรม  แล้วแสดงธรรมพร้อมทั้งความน่าอัศจรรย์ได้”  นี่คือคุณสมบัติของพระสารีบุตร  โอ…พระพุทธเจ้ายกย่องพระสารีบุตรมากอยู่แล้วล่ะ  ก็จึงต้องการให้เห็นความแตกต่างว่า  พระอรหันต์บางองค์ก็ไม่ได้แสดงธรรม บางองค์ก็แสดงธรรม  บางองค์ที่แสดงธรรมทำประโยชน์แก่ชาติ บ้านเมือง ทำประโยชน์แก่พระศาสนา ธรรมะวินัย

นี่ก็มีคนระลึกถึงตามระลึกถึงเหมือนตัวอย่างกับพระสารีบุตรเป็นต้น  ที่พระอานนท์ยังระลึกถึงอยู่  ซึ่งอุปมา อุปมัยตรงนี้พระพุทธเจ้าเคยยกตัวอย่างของเปรียบเทียบไว้กับม้า  เรื่องของม้า คือ ม้า 2 ตัว ใช้งานได้ ตัวที่ 1 สมบูรณ์ด้วยสีผิว สมบูรณ์ด้วยรูปร่าง  ตัวที่ 2 สีผิวไม่งาม รูปร่างไม่งาม แต่ทั้ง 2 ตัว ใช้งานได้  ตัวแรกก็คือเปรียบเหมือนกับภิกษุบางรูปนะ  ภิกษุทั้ง 2 รูปนี้เป็นพระอรหันต์ล่ะ รูปแรกมีปัจจัย 4 มาก  แล้วก็เมื่อถูกถามปัญหาอภิธรรม อภิวินัยก็สามารถตอบได้ พยากรณ์ได้  ส่วนบางรูปเป็นพระอรหันต์ก็จริงมีปัจจัย 4 น้อย หรือว่าเมื่อถูกถามปัญหาอภิธรรม อภิวินัยก็ไม่สามารถตอบได้  แต่ตัวเองนั้นรู้ธรรม เห็นธรรม  ดังนี้ก็จึงพระอานนท์มีความรู้สึกระลึกถึงพระสารีบุตรด้วยกรณีนี้เหมือนกัน

พระพุทธเจ้าก็ถามพระอานนท์ต่อบอกว่าพระสารีบุตรปรินิพพานเนี่ยได้เอาศีล เอาสมาธิ เอาปัญญาไปด้วยหรือเปล่า  พระอานนท์ก็บอกไม่ได้เอาไป พระสารีบุตรก็ ปรินิพพานไปเฉย ๆ ร่างกายนี้ก็แตกดับไป  จิตไม่มีเชื้อ  ก็ไม่ไปเกิดใหม่  แต่ศีล สมาธิ ปัญญา ก็ไม่ได้เอาไปด้วย      วิมุติ วิมุติญาณทัศนะก็ไม่ได้เอาไปด้วย  พระพุทธเจ้าจึงสรุปให้ฟังว่า เอ้าก็ดีแล้วนี่ ถ้าไม่ได้เอาศีลไปด้วย ไม่ได้เอาสมาธิ ไม่ได้เอาปัญญาไปด้วย  เราก็ไม่ควรเสียใจเพราะศีลก็อยู่กับเรา สมาธิก็อยู่กับเรา  ปัญญาก็อยู่กับเรา  ถ้าเราปฏิบัติตามมรรค ปฏิบัติตามสิกขา 3 อย่างนี้ เราจะทำให้แจ้งซึ่งวิชาและวิมุติได้  เมื่อเราทำให้แจ้งซึ่งวิชาและวิมุติได้  เราก็พ้นจากความทุกข์ได้  ไม่จำเป็นต้องเสียใจ เศร้าโศกด้วยเหตุนี้เลย  พระพุทธเจ้าสรุปให้พระอานนท์ฟังอย่างนี้  แล้วก็ยังบอกพระอานนท์ต่อบอกว่า  “เพราะฉะนั้นพวกเธอทั้ง   จงมีตนเป็นประทีป มีตนเป็นสรณะ อย่าเอาสิ่งอื่นเป็นสรณะเลย จงมีธรรมเป็นประทีป มีธรรมเป็นสรณะ อย่ามีสิ่งอื่นเป็นสรณะเลย”   แล้วก็ได้อธิบายความเป็นสรณะด้วยเรื่องของสติปัฏฐานทั้ง 4

การที่เรามีลมหายใจเข้า ลมหายใจออกสังเกตอยู่ รู้อยู่ มีสติอยู่นั่นแหละ คือ มีสติปัฏฐาน 4 อยู่ในตัวเราแล้ว  คนที่เป็นอย่างนี้ก็ชื่อว่ามีตนเป็นประทีป มีตนเป็นสรณะ เอาธรรมะเป็นประทีป เอาธรรมะเป็นสรณะ ครูบาอาจารย์ต่าง ๆ ไม่ว่าจะใครก็แล้วแต่ไม่ว่าจะครูบาอาจารย์ พ่อ แม่ ราชา มหากษัตริย์ ทุกคน ๆ ก็ต้องล่วงหล่นกันไปตามเวลาของตน ๆ   จะไม่มีใครอยู่ได้ตลอดกาล  แม้พระพุทธเจ้าก็ล่วงหล่นไปแล้ว ผ่านไปแล้ว เลยมาแล้ว  แต่ไม่ว่าจะเป็นพระพุทธเจ้า หรือ เหล่าอัครสาวก เหล่าอรหันตสาวกในสมัยพุทธกาล  หรือว่าจะเป็นครูบาอาจารย์ในบัดนี้   ที่ผ่านไปแล้ว เลยไปแล้ว  ท่านทั้งหลายเหล่านั้นก็ไม่ได้เอาศีล ไม่ได้เอาสมาธิ ไม่ได้เอาปัญญา ไม่ได้เอามรรคไปด้วยกับท่าน คำสอนเหล่านั้นยังอยู่ คำสอนที่ยังอยู่เหล่านี้แหละ จะเป็นสรณะ  เป็นที่พึ่งพิง  เป็นที่ใช้ให้เราตั้งอยู่ในกุศลธรรมได้

การเทศน์ในวันนี้เป็นการเทศน์ที่บูชาพ่อ แม่ ครูบาอาจารย์ หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน แห่งวัดป่าบ้านตาด  ธรรมใดที่ท่านรู้แล้วเห็นแล้ว ธรรรมนั้นเป็นสิ่งที่ท่านรู้เอง เห็นเอง  แต่เรายกย่องท่าน ระลึกถึงท่านในฐานะที่ท่าน “เป็นผู้แกล้วกล้าในการแสดงธรรม ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย เป็นผู้อนุเคราะห์แก่เพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ด้วยกันทั้งหลาย  พวกเราทั้งหลายยังคงตามระลึกถึงโอชะอันเกิดแห่งธรรม โภคะอันเป็นธรรม และการอนุเคราะห์ด้วยธรรมของท่านอยู่  ท่านนั้นยังเป็นผู้ฉลาด เป็นผู้จูงใจ เป็นผู้แกล้วกล้า สามารถบอกสอนสัตย์ธรรม  สามารถข่มขี่ถ้อยคำอันเป็นข้าศึกที่บังเกิดแล้วให้สงบราบคาบโดยธรรม  แล้วแสดงธรรมพร้อมทั้งความน่าอัศจรรย์ได้”

รายการนี้จึงจะขอสรุปไว้ด้วยพุทธวจนบทนี้ว่า  “ในกาลบัดนี้ก็ดี ในกาลล่วงไปแห่งเราก็ดี ใครก็ตามจะต้องมีตนเป็นประทีบ มีตนเป็นสรณะ ไม่เอาสิ่งอื่นเป็นสรณะ มีธรรมเป็นประทีป มีธรรมเป็นสรณะไม่เอาสิ่งอื่นเป็นสรณะ เธอผู้ใดเป็นผู้ใคร่ในสิกขา เธอผู้นั้นจะเป็นผู้อยู่ในสถานะอันเลิศที่สุด”  …  “พวกเธอทั้งหลายจงมีสติ มีศีลเป็นอย่างดี มีความดำริอันตั้งไว้แล้วด้วยดี ตามรักษาซึ่งจิตของตนเถิด เธอผู้ใดในธรรมะวินัยนี้เป็นผู้ไม่ประมาทแล้วจักละชาติ สงสาร ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้”

download ได้ที่นี่ (ให้คลิ๊กขวาแล้วเลือก save as)  http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode13.mp3

ฟัง online ได้ที่นี่ (เลือกไพล์ที้ต้องการฟังได้เลย)  http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast

ปล. ตอนนี้ฉายเดี่ยว, ร่าเริงในธรรม

ปล. ได้แก้ไข Link ให้ถูกต้องแล้ว

เลือกตอนฟัง online ได้ที่นี่ http://www.archive.org/details/Puredhamma_Podcast

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่สำคัญกว่าใครจะตีความว่า นิพพานเป็นอัตตาหรืออนัตตา อีกน่ะ ดูรายละเอียดเรื่องมรรคได้ที่นี่ http://puredhamma.com/2010/07/20/magga/

(English below)

วิธีละมีอยู่ แต่ว่า คนที่จะรู้ว่า ตัวเองมีอกุศลเกิดแล้ว (เช่นมีนิวรณ์เกิดขึ้น) จะต้องมี “สติ” เสียก่อน

มี “สติ”​ รู้ว่า เรามีอกุศลในจิตแล้ว จึงจะสามารถใช้ 1 ใน 5 วิธีต่อไปนี้ เพื่อละอกุศลได้

1 ถ้าคิด (ทำในใจ) ซึ่งเรื่องใดอยู่แล้วเกิด อกุศลขึ้น ก็ให้ “เลิก” หรือ “เปลี่ยน” เรื่องที่คิด (ทำในใจ) นั่นซะ (เช่นถ้าคิดถึงเสื่อ/หมอน แล้วง่วง ก็ให้เลิกคิดถึงเสื่อหมอนซ่ะ) คิดอย่างอื่น

ภิกษุ ท ! เมื่อภิกษุในกรณีนี้ อาศัยนิมิตใด กระทำในใจซึ่งนิมิต ใดอยู่ อกุศลวิตกอันเป็นบาปที่ประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ประกอบอยู่ด้วยโทสะบ้าง ประกอบอยู่ด้วยโมหะบ้าง ได้บังเกิดขึ้น, ภิกษุนั้น พึงละนิมิตนั้นเสียกระทำในใจซึ่งนิมิตอื่นอันประกอบอยู่ด้วยกุศล. เมื่อภิกษุนั้นกระทำในใจถึงนิมิตอื่นนอกไปจากนิมิตนั้น อันประกอบอยู่ด้วยกุศลอยู่, อกุศลวิตกอันเป็นบาปที่ประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ประกอบอยู่ด้วยโทสะบ้างประกอบอยู่ด้วยโมหะบ้าง เหล่านั้น ย่อมละไป ย่อมถึงซึ่งการตั้งอยู่ไม่ได้. เพราะละเสียได้ซึ่งอกุศลวิตกเหล่านั้นจิตของเธอก็ตั้งอยู่ด้วยดี สงบรำงับอยู่ด้วยดี เป็นธรรมเอกผุดมีขึ้น เป็นสมาธิอยู่ ในภายในนั่นเทียว.

ภิกษุ ท ! เปรียบเหมือนช่างทำแผ่นไม้กระดาน หรือลูกมือของ เขา ผู้ฉลาด ตอก โยก ถอนลิ่มอันใหญ่ออกเสียได้ ด้วยลิ่มอันเล็ก นี้ฉันใด ; ภิกษุ ท ! ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน (ภิกษุนั้นอาศัยนิมิตแห่งกุศล เพื่อละเสียซึ่งนิมิตแห่งอกุศล ทำจิตให้เป็นสมาธิได้).

“Here, bhikkhus, when a bhikkhu is giving attetion to some sign, and owing to that sign there arise in him evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion, then he should give attention to some other sign connected with what is wholesome. When he gives attention to some other sign connected with what is wholesome, then any evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion are abandoned in him and subside. With the abandoning of them his mind becomes steadied internal1y, quieted, brought to singleness, and concentrated.

Just as a skilled carpenter or his apprentice might knock out, remove, and extract a coarse peg by means of a fine one, so too … when a bhikkhu gives attention to some other sign connected with what is wholesome … his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated

2 ถ้ายังไม่ได้ผล ก็ให้เห็นโทษ​ของอกุศลนั้น

ภิกษุ ท ! ถ้าแม้ภิกษุนั้น ละนิมิตนั้นแล้ว กระทำในใจซึ่งนิมิตอื่น อันประกอบด้วยกุศลอยู่ อกุศลวิตกอันเป็นบาป ซึ่งประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง ด้วยโมหะบ้าง ก็ยังเกิดขึ้นแก่ภิกษุนั้นอยู่นั่นเอง ดังนี้แล้วไซร้ ภิกษุนั้น พึง เข้าไปใคร่ครวญซึ่งโทษแห่งอกุศลวิตกเหล่านั้น ว่า “วิตกเหล่านี้เป็นอกุศล” ดังนี้บ้าง “วิตกเหล่านี้ประกอบไปด้วยโทษ” ดังนี้บ้าง “วิตกเหล่านี้ มีทุกข์เป็นวิบาก” ดังนี้บ้าง. เมื่อภิกษุนั้นใคร่ครวญซึ่งโทษแห่งอกุศลวิตกเหล่านั้นอยู่, อกุศลวิตกอันเป็นบาปที่ประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง ด้วยโมหะบ้าง เหล่านั้นย่อมละไป ย่อมถึงซึ่งการตั้งอยู่ไม่ได้เพราะการละเสียซึ่งอกุศลวิตกเหล่านั้น จิตของเธอก็ตั้งอยู่ด้วยดี สงบรำงับอยู่ด้วยดี เป็นธรรมเอกผุดมีขึ้น เป็นสมาธิอยู่ ในภายในนั่นเทียว.

ภิกษุ ท ! เปรียบเหมือนหญิงสาวหรือชายหนุ่ม ชอบการประดับ ตกแต่ง เมื่อถูกเขาเอาซากงู ซากสุนัข หรือ ซากคน มาแขวนเข้าที่คอ ก็จะรู้สึกอึดอัด ระอา ขยะแขยง นี้ฉันใด ; ภิกษุ ท ! ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน(ที่ภิกษุนั้นอึดอัด ระอา ขยะแขยง ต่อโทษของอกุศลวิตกอยู่).

“If, while he is giving attention to some other sign connected with what is wholesome, there still arise in him evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion, then he should examine the danger in those thoughts thus: ‘These thoughts are unwholesome, they are reprehensible, they result in suffering.’ When he examine the danger in those thoughts, then any evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion are abandoned in him and subside. With the abandoning of them his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness,and concentrated.

Just as a man or a woman, young, youthful, and fond of ornaments, would be horrified, humiliated, and disgusted if the carcass of a snake or a dog or a human being were hung around his or her neck, so too … when a bhikkhu examines the danger in those thoughts … his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated

3 ถ้ายังไม่ได้ผล ก็ให้เลิกทำส่ิงที่เป็นอกุศลนั้นซ่ะ ไปคิดเรื่องกุศลก็ได้

ภิกษุ ท ! ถ้าแม้ภิกษุนั้น ใคร่ครวญซึ่งโทษ แห่งอกุศลวิตก เหล่านั้นอยู่, อกุศลวิตกอันเป็นบาปที่ประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง ด้วยโมหะบ้างก็ยังเกิดขึ้นแก่ภิกษุนั้นอยู่นั่นเอง ดังนี้แล้วไซร้, ภิกษุนั้นอย่าพึงระลึกถึง อย่าพึงกระทำไว้ในใจซึ่งอกุศลวิตกเหล่านั้น. เมื่อภิกษุนั้นไม่ระลึกถึง ไม่กระทำไว้ในใจซึ่งอกุศลวิตกเหล่านั้น อยู่ อกุศลวิตกอันเป็นบาปเหล่านั้น ย่อมละไป ย่อมถึงซึ่งการตั้งอยู่ไม่ได้ เพราะการละเสียซึ่งอกุศลวิตกเหล่านั้น จิตของเธอก็ตั้งอยู่ด้วยดี สงบรำงับอยู่ด้วยดี เป็นธรรมเอกผุดมีขึ้น เป็นสมาธิอยู่ ในภายในนั่นเทียว.

ภิกษุ ท ! เปรียบเหมือนบุรุษมีตา แต่ไม่ต้องการจะเห็นรูปอันมา สู่คลองแห่งจักษุ เขาก็จะหลับตาเสีย หรือจะเหลียวมองไปทางอื่นเสีย นี้ฉันใด ; ภิกษุ ท ! ข้อนี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน (ที่ภิกษุนั้นจะไม่ทำการระลึกถึง ไม่กระทำไว้ในใจถึงอกุศลวิตกเหล่านั้น).

“If, while he is examining the danger in those thoughts, there still arise in him evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion, then he should try to forget those thoughts and should not give attention to them. When he tries to forget those thoughts and does not give attention to them, then any evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion are abandoned in him and subside. With the abandoning of them his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated.

Just as a man with good eyes who did not want to see forms that had come within range of sight would either shut his eyes or look away, so too … when a bhikkhu tries to forget those thoughts and does not give attention to them … his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated.

4 ถ้ายังไม่ได้ผล ก็ให้มองแง่อื่น คือปรุงแต่งให้เป็นอย่างอื่น Reframe ซ่ะ

ภิกษุ ท ! ถ้าแม้ภิกษุนั้น ไม่ระลึกถึง ไม่กระทำไว้ในใจซึ่งอกุศล วิตกเหล่านั้นอยู่อย่างนี้ อกุศลวิตกอันเป็นบาป ซึ่งประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง ด้วยโมหะบ้าง ก็ยังเกิดขึ้นแก่ภิกษุนั้นอยู่นั่นเอง ดังนี้แล้วไซร้,ภิกษุนั้น พึง กระทำในใจซึ่งรูปพรรณสัณฐานแห่งการปรุงแต่งแห่งวิตก ของอกุศลวิตกทั้งหลายเหล่านั้น. เมื่อภิกษุนั้น กระทำในใจซึ่งรูปพรรณสัณฐานแห่งการปรุงแต่งวิตก ของอกุศลวิตกทั้งหลายเหล่านั้นอยู่, อกุศลวิตกอันเป็นบาปที่ประกอบด้วยอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง ด้วยโมหะบ้าง เหล่านั้น ย่อมละไป ย่อมถึงซึ่งการตั้งอยู่ไม่ได้. เพราะละเสียได้ซึ่งอกุศลวิตกเหล่านั้นจิตของเธอก็ตั้งอยู่ด้วยดี สงบรำงับอยู่ด้วยดี เป็นธรรมเอกผุดมีขึ้น เป็นสมาธิอยู่ ในภายในนั่นเทียว.

ภิกษุ ท ! เปรียบเหมือนบุรุษเดินเร็วๆ แล้วฉุกคิดว่าเราเดินเร็วๆ ไปทำไม เดินค่อยๆดีกว่า เขาก็เดินค่อยๆ แล้วฉุกคิดว่า จะเดินค่อยๆไปทำไม ยืนเสียดีกว่า เขาก็ยืน แล้วฉุกคิดว่าจะยืนไปทำไม นั่งลงเสียดีกว่า เขาก็นั่งลง แล้วก็ฉุกคิดว่า จะนั่งอยู่ทำไม นอนเสียดีกว่า เขาก็นอน : ภิกษุ ท ! อย่างนี้แหละที่บุรุษนั้นเปลี่ยนอิริยาบถหยาบๆ มาเป็นอิริยาบถละเอียดๆ นี้ฉันใด ; ภิกษุ ท ! ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน (ที่ภิกษุนั้น พิจารณารูปพรรณสัณฐานแห่งการปรุงแต่งแห่งวิตกไปตามลำดับๆ).

“If, while he is trying to forget those thoughts and is not giving attention to them, there still arise in him evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion, then he should give attention to stilling the thought-formation of those thoughts. When he gives attention to stilling the thought-formation of those thoughts, then any evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion are abandoned in him and subside. With the abandoning of them his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated.

Just as a man walking fast might consider: ‘Why am I walking fast? What if I walk slowly?’ and he would walk slowly; then he might consider: ‘Why am I walking slowly? What if I stand?’ and he would stand; then he might consider: ‘Why am I standing? What if I sit?’ and he would sit; then he might consider: ‘Why am I sitting? What if I lie down?’ and he would lie down. By doing so he would substitute for each grosser posture one that was subtler. So too … when a bhikkhu gives attention to stilling the thought-formation of those thoughts … his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated.

5 ถ้ายังไม่ได้ผล ก็ให้หักดิบที่จิตเลย

ภิกษุ ท ! ถ้าแม้ภิกษุนั้น กระทำในใจซึ่งรูปพรรณสัณฐานแห่ง การปรุงแต่งแห่งวิตก ของอกุศลวิตกทั้งหลายเหล่านั้นอยู่อย่างนี้ อกุศลวิตกอันเป็นบาปที่ประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง โวยโมหะบ้างก็ยังเกิดขึ้นแก่ภิกษุนั้นอยู่นั่นเอง ดังนี้แล้วไซร้, ภิกษุนั้นพึงขบฟันด้วยฟัน จรดเพดานด้วยลิ้น ข่มขี่จิตด้วยจิต บีบบังคับจิตด้วยจิต เผาจิตด้วยจิต ให้เป็นอย่างยิ่ง.เมื่อภิกษุนั้นกระทำอยู่ดังนี้ อกุศลวิตกอันเป็นบาปที่ประกอบอยู่ด้วยฉันทะบ้าง ด้วยโทสะบ้าง ด้วยโมหะบ้าง เหล่านั้นย่อมละไป ย่อมถึงซึ่งการตั้งอยู่ไม่ได้.เพราะละเสียได้ซึ่งอกุศลวิตกเหล่านั้น จิตของเธอก็ตั้งอยู่ด้วยดี สงบรำงับอยู่ด้วยดี เป็นธรรมเอกผุดมีขึ้น เป็นสมาธิอยู่ ในภายในนั่นเทียว.

ภิกษุ ท ! เปรียบเหมือนบุรุษแข็งแรง จับบุรุษอ่อนแอที่ศีรษะที่คอ หรือที่ลำตัว แล้วข่มขี่ บีบคั้น ทำให้เราร้อนเป็นอย่างยิ่ง นี้ ฉันใด ; ภิกษุ ท ! ข้อนี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน(ที่ภิกษุนั้น ข่มจิตด้วยจิต บีบบังคับจิตด้วยจิตเผาจิตด้วยจิต ให้เป็นอย่างยิ่ง)

If, while he is giving attention to stilling the thought-formation of those thoughts, there still arise in him evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion, then with his teeth clenched and his tongue pressed against the roof of his mouth, he should beat down, constrain, and crush mind with mind, then any evil unwholesome thoughts connected with desire, with hate, and with delusion are abandoned in him and subside. With the abandoning of them his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated.

Just as a strong man might seize a weaker man by the head or shoulders and beat him down, constrain him, and crush him, so too … when with his teeth clenched and his tongue pressed against the roof of his mouth, a bhikkhu beats down, constrains and crushes mind with mind … his mind becomes steadied internally, quieted, brought to singleness, and concentrated.

เมื่อทำดังนี้แล้ว จะทำให้ “มีอำนาจเหนือจิต” ได้

ภิกษุ ท ! ภิกษุนี้ เรากล่าวว่า เป็นผู้มีอำนาจในคลองแห่งชนิด ต่างๆของวิตก : เธอประสงค์จะตรึกถึงวิตกใดก็ตรึกถึงวิตกนั้นได้ ไม่ประสงคค์จะตรึงถึงวิตกใด ก็ไม่ตรึกถึงวิตกนั้นได้ เธอนั้น ได้ตัดตัณหาขาดแล้ว รื้อถอนสังโยชน์แล้ว ได้กระทำที่สุดแห่งทุกข์แล้วเพราะรู้เฉพาะซึ่งมานะโดยชอบ แล

This bhikkhu is then called a master of the courses of thought. He will think whatever thought he wishes to think and he will no think any thought that he does not wish to think He has severed craving, flung off the fetters, and with the complete penetration of conceit he has made an end of suffering.

 

หา download ได้ที่นี่

http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode11.mp3

http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode10.mp3

ในสถานการณ์อย่างเดียวกัน จะขี้เกียจ หรือ ขยัน ก็เป็นส่งที่บุคคล คนนั้นต้องเลือกเอา

ผลของความเกียจคร้านหรือขยัน

บุคคลผู้มีความเกียจคร้าน เกลื่อนกล่นไปด้วยธรรมที่เป็นบาปอกุศลทั้งหลาย ย่อมอยู่เป็นทุกข์, และย่อมทำประโยชน์ตนอันใหญ่หลวงให้เสื่อมสิ้น.

ส่วนเธอผู้มีความเพียรอันปรารภแล้ว ย่อมอยู่เป็นสุข,สงัดแล้วจากธรรมที่เป็นบาปอกุศลทั้งหลาย เป็นอยู่ด้วย, และย่อมทำประโยชน์ตนอันใหญ่หลวงให้บริบูรณ์ ด้วย.

การบรรลุธรรมอันเลิศ ด้วยการกระทำอันเลวนั้นย่อมมีไม่ได้; แต่ว่าการบรรลุธรรมอันเลิศ ด้วยการกระทำอันเลิศนั้น ย่อมมีได้ แล.

จึงจะสังเกตุได้ว่า คนเกียจคร้านนั้น มักจะเต็มไปด้วยข้ออ้าง, อ้างโน่น อ้างนี่. การอ้างนี่แหล่ะ คือความขี้เกียว เป็นข้อเสียเลย

โทษในการประกอบเนืองๆ ซึ่งความเกียจคร้าน  ๖ ประการเหล่านี้ คือ

1. มักให้อ้างว่าหนาวนัก แล้วไม่ทำการงาน
2. มักให้อ้างว่าร้อนนัก แล้วไม่ทำการงาน
3. มักให้อ้างว่าเวลาเย็นแล้ว แล้วไม่ทำการงาน
4. มักให้อ้างว่ายังเช้าอยู่ แล้วไม่ทำการงาน
5. มักให้อ้างว่าหิวนัก แล้วไม่ทำการงาน
6. มักให้อ้างว่าระหายนัก แล้วไม่ทำการงาน

เมื่อเขามากไปด้วยการอ้างเลศ ผลัดเพี้ยนการงานอยู่อย่างนี้ โภคะที่ยังไม่เกิดก็ไม่เกิดขึ้น ที่เกิดขึ้นแล้วก็ถึงความสิ้นไป, นี่แหล่ะโทษ ๖ ประการในการประกอบเนืองๆ ซึ่งความเกียจคร้าน

ปล. มีเฉลยของคำถามที่ทิ้งไว้ให้ตอบ(ในตอนที่8ด้วย)

Download ได้ที่นี่

http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode9.mp3

ภิกษุ ท.! ในกรณ ีนี้ มีภิกษุพยากรณ์อรหัตตผลว่า “ข้าพเจ้ารู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำ ได้ทำ สำ เร็จแล้ว กิจที่จะต้องทำ เพื่อความเป็นอย่างนี้ มิได้มีอีก’ ดังนี้.” ภิกษุ ท.! พวกเธอไม่พึง รับรองไม่พึงคัดค้านคำกล่าวของภิกษุนั้น.

“คือถ้ามีใครมาบอกว่า ‘เราสำเร็จอรหันต์แล้วน่ะ’ ดังนี้ ก็สามารถตรวจสอบได้ด้วยคำถามหกหมวด ต่อไปนี้”

หมวด 1: เรื่องโวหารสี่

ครั้นพวกเธอไม่ยอมรับไม่ได้คัดค้านแล้ว พึงถามปัญหาว่า

คำถามในการทดสอบมีดังนี้

“อาวุโส ! โวหารสี่ประการเหล่านี้มีอยู่ อันพระผู้มีพระภาคผู้รู้เห็นผู้อรหันต์สัมมาสัมพุทธะตรัสไว้แล้วโดยชอบ คือ

ความมีปกติกล่าวว่าข้าพเจ้าเห็นแล้วในสิ่งที่ได้เห็น ๑

ความมีปกติกล่าวว่าข้าพเจ้าฟังแล้วในสิ่งที่ได้ฟัง ๑

ความมีปกติกล่าวว่าข้าพเจ้ารู้สึกแล้วในสิ่งที่ได้รู้สึก ๑

ความมีปกติกล่าวว่าข้าพเจ้ารู้แจ้งแล้วในสิ่งที่ได้ รู้แจ้ง ๑.

อาวุโส ! ก็ท่านรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร จิตของท่านจึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลาย เพราะไม่ยึดถืดในโวหารทั้งสี่ประการนั้น?” ดังนี้.

ภิกษุ ท.! ถ้าภิกษุนั้นเป็นขีณาสพ มีพรหมจรรย์อยู่จบแล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว มีภาระปลงลงได้แล้ว มีประโยชน์ตนอันตามลุถึงแล้วมีสังโยชน์ในภพสิ้นรอบแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ จริง, ธรรมที่ภิกษุนั้นสมควรพยากรณ์ ย่อมมีอย่างนี้ว่า

คำตอบควรเป็นดังนี้

“อาวุโส! ในสิ่งที่เห็นแล้วนั้น ข้าพเจ้าไม่เข้าหา ไม่ถอยหนี ไม่อาศัย ไม่ผูกพัน แต่ข้าพเจ้าพ้นจากอำนาจแห่งมันปราศจากกิเลสเครื่องร้อยรัด อยู่ด้วยจิตที่ข้าพเจ้ากระทำแล้วให้เป็นจิตปราศจากเขตแดนอยู่.

อาวุโส ! ในสิ่งที่ฟังแล้ว ก็ดี ในสิ่งที่รู้สึกแล้ว ก็ดี ในสิ่งที่รู้แจ้งแล้ว ก็ดี นั้น ข้าพเจ้าก็ไม่เข้าหา ไม่ถอยหนี ไม่อาศัย ไม่ผูกพัน แต่ข้าพเจ้าพ้นจากอำนาจแห่งมัน ปราศจากกิเลสเครื่องร้อยรัด อยู่ด้วยจิตที่ข้าพเจ้ากระทำแล้วให้เป็นจิตปราศจากเขตแดนอยู่.

อาวุโส ! เมื่อข้าพเจ้ารู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ จิตของข้าพเจ้าจึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลาย เพราะไม่ยึดมั่นในโวหารทั้งสี่เหล่านี้” ดังนี้.

ถ้าตอบถูกก็ให้ทำดังนี้

ภิกษุ ท.! พวกเธอพึงยินดีอนุโมทนาในคำ กล่าวของภิกษุนั้นว่า สาธุ ดังนี้.

หมวด 2 : เรื่องขันธ์ห้า

ครั้นพวกเธอยินดีอนุโมทนาดังนั้นแล้ว พึงถามปัญหาให้ยิ่งขึ้นไปว่า

คำถามในการทดสอบมีดังนี้

อาวุโส ! อุปาทานขันธ์ห้าเหล่านี้มีอยู่ อันพระผู้มีพระภาคผู้รู้ผู้เห็นผู้อรหันตสัมมาสัมพุทธะ ตรัสไว้แล้วโดยชอบคือ รูปูปาทานขันธ์ ๑ เวทนูปาทานขันธ์ ๑ สัญญูปาทานขันธ์ ๑ สังขารูปาทานขันธ์ ๑ วิญญาณูปาทานขันธ์ ๑. ก็ท่านผู้มีอายุรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร จิตของท่านจึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ยึดถือในปัญจะปาทานขันธ์เหล่านั้น ?” ดังนี้.

ภิกษุ ท.! ถ้าภิกษุนั้นเป็นขีณาสพ มีพรหมจรรย์อยู่จบแล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว มีภาระปลงลงได้แล้ว มีประโยชน์ตนอันตามลุถึงแล้วมีสังโยชน์ในภพสิ้นรอบแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ จริง, ธรรมที่ภิกษุนั้นสมควรพยากรณ์ ย่อมมีอย่างนี้ว่า

คำตอบควรเป็นดังนี้

“อาวุโส! ข้าพเจ้ารู้แจ้งว่า ‘รูปเป็นสิ่งที่ ไร้กำลัง ไม่น่ากำหนัด ไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเบาใจ’ ดังนี้แล้ว ข้าพเจ้ารู้ชัดว่า ‘จิตของข้าพเจ้าหลุดพ้นแล้วเพราะความสิ้นไป เพราะความจางคลาย เพราะความดับ เพราะความสละทิ้ง เพราะความสลัดคืน ซึ่งความเคยชิน (อนุสัย) แห่งการตั้งทับและการฝังตัวเข้าไปแห่งจิต เพราะความยึดมั่นด้วยอุปาทานในรูป เหล่านั้น’ (ในกรณีแห่ง เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ก็มีข้อความโต้ตอบอย่างเดียวกันกับในกรณ ีแห่งรูปนี้ จนกระทั่งถึงคำ ว่า …. จิตของข้าพเจ้าหลุดพ้นแล้วเพราะ …. ความสลัดคืน ซึ่งความเคยชิน (อนุสัย) แห่งการตั้งทับและการฝังตัวเข้าไปแห่งจิตเพราะความยึดมั่นด้วยอุปาทานในรูป เหล่านั้น’.).

อาวุโส ! เมื่อข้าพเจ้ารู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้จิตของข้าพเจ้าจึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ยึดมั่นในปัญจุปาทานขันธ์เหล่านี้”

ถ้าตอบถูกก็ให้ทำดังนี้

ภิกษุ ท.! พวกเธอพึงยินดีอนุโมทนาในคำ กล่าวของภิกษุนั้นว่า สาธุ ดังนี้.

หมวด 3 : เรื่องธาตุ6

ครั้นพวกเธอยินดีอนุโมทนาดังนั้นแล้ว พึงถามปัญหาให้ยิ่งขึ้นไปว่า

คำถามในการทดสอบมีดังนี้

“อาวุโส ! ธาตุหกอย่างเหล่านี้มีอยู่ อันพระผู้มีพระภาคผู้รู้ผู้เห็นผู้อรหันตสัมมาสัมพุทธะตรัสไว้แล้วโดยชอบ คือ ปฐวีธาตุ ๑ อาโปธาต ๑ เตโชธาตุ ๑ วาโยธาตุ ๑ อากาสธาตุ ๑ วิญญาณธาตุ ๑. ก็ท่านผู้มีอายุรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร จิตของท่านจึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลาย เพราะไม่ยึดมั่นในธาตุทั้งหกอย่างเหล่านี้ ?” ดังนี้.

ภิกษุ ท.! ถ้าภิกษุนั้นเป็นขีณาสพ มีพรหมจรรย์อยู่จบแล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว มีภาระปลงลงได้แล้ว มีประโยชน์ตนอันตามลุถึงแล้วมีสังโยชน์ในภพสิ้นรอบแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ จริง, ธรรมที่ภิกษุนั้นสมควรพยากรณ์ ย่อมมีอย่างนี้ว่า

คำตอบควรเป็นดังนี้

“อาวุโส! ข้าพเจ้าเข้าถึงปฐวีธาตุโดยความเป็นอนัตตา และไม่เข้าถึงธรรมอันอาศัยปฐวีธาตุว่าเป็นอัตตา แล้ว และข้าพเจ้ารู้ชัดว่า’ จิตของข้าพเจ้าหลุดพ้นแล้วเพราะความสิ้น เพราะความจางคลาย เพราะความดับ เพราะความสละทิ้ง เพราะความสลัดคืน ซึ่งความเคยชิน (อนุสัย) แห่งการตั้งทับและการฝังตัวเข้าไปแห่งจิตเพราะความยึดมั่นด้วย อุปาทานอันอาศัยปฐวีธาตุ เหล่านั้น’ (ในกรณีแห่ง อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ อากาสธาตุ และวิญ ญ าณ ธาตุ ก็มีข้อความโต้ตอบอย่างเดียวกันกับในกรณีแห่งปฐวีธาตุนี้ จนกระทั่งถึงคำว่า ….จิตของข้าพเจ้าหลุดพ้นแล้วเพราะ …. ความสลัดคืนซึ่งความเคยชิน (อนุสัย) แห่งการตั้งทับและการฝังตัวเข้าไปแห่งจิตเพราะความยึดมั่นด้วยอุปาทานอันอาศัยปฐวีธาตุเหล่านั้น.’)

อาวุโส ! เมื่อข้าพเจ้ารู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้จิตของข้าพเจ้าจึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ยึดมั่น ในปัญจุปาทานขันธ์เหล่านี้”

ถ้าตอบถูกก็ให้ทำดังนี้

ภิกษุ ท.! พวกเธอพึงยินดีอนุโมทนาในคำ กล่าวของภิกษุนั้นว่า สาธุ ดังนี้.

หมวด 4/5 : เรื่องอยาตนะใน/นอก

ครั้นพวกเธอยินดีอนุโมทนาดังนั้นแล้ว พึงถามปัญหาให้ยิ่งขึ้นไปว่า

คำถามในการทดสอบมีดังนี้

“อาวุโส ! อายตนะภายในและภายนอก อย่างละหกเหล่านี้ มีอยู่ อันพระผู้มีพระภาคผู้รู้ผู้เห็นผู้อรหันตสัมมาสัมพุทธะตรัสไว้แล้วโดยชอบ คือ จักษุและรูป ๑ โสตะและเสียง ๑ ฆานะและกลิ่น ๑ ชิวหาและรส ๑ กายและโผฏฐัพพ ๑ มโนและธรรมารมณ์ ๑. ก็ท่านผู้มีอายุรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร จิตของท่าน จึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ยึดมั่นในอายตนะทั้งหลาย ทั้งภายในและภายนอก อย่างละหกเหล่านี้ ?”

ภิกษุ ท.! ถ้าภิกษุนั้นเป็นขีณาสพ มีพรหมจรรย์อยู่จบแล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว มีภาระปลงลงได้แล้ว มีประโยชน์ตนอันตามลุถึงแล้วมีสังโยชน์ในภพสิ้นรอบแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ จริง, ธรรมที่ภิกษุนั้นสมควรพยากรณ์ ย่อมมีอย่างนี้ว่า

คำตอบควรเป็นดังนี้

“อาวุโส ! ข้าพเจ้ารู้ชัดว่า ‘ฉันทะราคะ นันทิ ตัณหา ความเคยชิน (อนุสัย) แห่งการตั้งทับและการฝังตัวเข้าไปแห่งจิตเพราะความยึดมั่นด้วยอุปาทาน ใด ๆ ใน จักษุ ใน รูป ใน จักขุวิญญาณ ใน ธรรม ท. อันรู้ได้วยจักขุวิญญาณ. มีอยู่ เพราะความสิ้นไป เพราะความจางคลาย ความดับ ความละทิ้ง ความสลัดคืน ซึ่งฉันทะ ราคะ นันทิ ตัณหาความเคยชิน (อนุสัย) แห่งการตั้งทับและการฝังตัวเข้าไปแห่งจิตเพราะความยึดมั่นด้วยอุปาทาน นั้น ๆ แล้ว จิตของข้าพเจ้าก็หลุดพ้นแล้ว’ ดังนี้. (ในกรณีแห่งโสตะและเสียง ฆานะและกลิ่น ชิวหาและรส กายะและโผฏฐัพพะ มโนและธรรมารมณ์ ก็มีข้อความโต้ตอบอย่างเดียวกันกับในกรณีแห่งจักษุและโสตะนี้ จนกระทั่งถึงคำ ว่า …. จิตของข้าพ เจ้าก็ห ลุดพ้น แล้ว’ ดังนี้.).

อาวุโส ! เมื่อข้าพเจ้ารู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้จิตของข้าพเจ้าจึงหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลายเพราะไม่ยึดมั่น ในปัญจุปาทานขันธ์เหล่านี้”

ถ้าตอบถูกก็ให้ทำดังนี้

ภิกษุ ท.! พวกเธอพึงยินดีอนุโมทนาในคำ กล่าวของภิกษุนั้นว่า สาธุ ดังนี้.

หมวด 6 : เรื่องการถอนอนุสัย

ครั้นพวกเธอยินดีอนุโมทนาดังนั้นแล้ว พึงถามปัญหาให้ยิ่งขึ้นไปว่า

คำถามในการทดสอบมีดังนี้

“อาวุโส! เมื่อท่านรู้อยู่อย่างไร เห็นอยู่อย่างไร ความเคยชินแห่งการถือตัวว่าเป็นเรา ว่าเป็นของเรา (อหงฺการมมงฺการมานานุสย) ในกายอันประกอบด้วยวิญญาณนี้และในนิมิตทั้งหลายทั้งปวงในภายนอก จึงจะถูกถอนขึ้นด้วยดี?” ดังนี้.

ภิกษุ ท.! ถ้าภิกษุนั้นเป็นขีณาสพ มีพรหมจรรย์อยู่จบแล้ว มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว มีภาระปลงลงได้แล้ว มีประโยชน์ตนอันตามลุถึงแล้วมีสังโยชน์ในภพสิ้นรอบแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ จริง, ธรรมที่ภิกษุนั้นสมควรพยากรณ์ ย่อมมีอย่างนี้ว่า

คำตอบควรเป็นดังนี้

“อาวุโส ! ในกาลก่อน เมื่อข้าพ เจ้าครองเรือน อยู่ ยังเป็นผู้ไม่รู้ไม่เห็นอะไร ครั้นพระตถาคตหรือสาวกของตถาคตแสดงธรรมแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้า
ฟังธรรมนั้นแล้ว กลับได้สัทธาในพระตถาคตแล้ว พิจารณาเห็นอยู่ว่า ‘ชีวิตฆราวาสเป็นของคับแคบ เป็นทางมาแห่งธุลี การบรรพชาเป็นโอกาสโล่ง ไม่
เป็นการง่ายเลยที่ผู้อยู่ครองเรือนจะประพฤติพรหมจรรย์ ให้บริสุทธิ์บริบูรณ์โดยส่วนเดียวเหมือนสังข์ที่เขาขัดดีแล้วได้ ถ้ากระไรเราปลงผมและหนวด ครองผ้ากาสายะแล้ว บวชจากเรือนถึงความเป็นผู้ไม่มีเรือนเถิด’ ดังนี้. ครั้นสมัยอื่นอีก ข้าพจ้า ละกองโภคะใหญ่น้อย ละวงศ์ญาติใหญ่น้อย ปลงผมและหนวดนุ่งห่มผ้ากาสายะ บวชจากเรือน ถึงความเป็นผู้ไม่มีเรือนแล้ว.

“ข้าพเจ้านั้น ครั้นบวชแล้วอย่างนี้ ถึงพร้อมด้วยสิกขาและสาชีพของภิกษุทั้งหลาย ละปาณาติบาต เว้นขาดจากปาณาติบาต วางท่อนไม้และ
ศาสตราเสียแล้ว มีความละอายต่อบาป มีความเอ็นดูกรุณ า หวังประโยชน์เกื้อกูลแก่สัตว์ทั้งหลายแล้ว; ข้าพเจ้า ละการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้
เว้นขาดจากอทินนาทาน ถือเอาแต่ของที่เจ้าของให้ หวังอยู่แต่ในของที่เจ้าของเขาให้ เป็นคนสะอาดไม่เป็นคนขโมยแล้ว; ข้าพเจ้า ละกรรมอันมิใช่พรหมจรรย์เป็นผู้ประพฤติพรหมจรรย์โดยปกติประพฤติห่างไกลเว้นขาดจากการเสพเมถุนอันเป็นของสำ หรับชาวบ้านแล้ว; ข้าพเจ้า ละการกล่าวเท็จ เว้นขาดจากมุสาวาท พูดแต่คำจริง รักษาคำสัตย์ มั่นคงในคำพูด ควรเชื่อได้ ไม่แกล้งกล่าวให้ผิดต่อโลกแล้ว; ข้าพเจ้า ละการกล่าวคำ ส่อเสียด เว้นขาดการปิสุณาวาทได้ฟังจากฝ่ายนี้แล้ว ไม่เก็บไปบอกฝ่ายโน้น เพื่อทำ ลายฝ่ายนี้ หรือได้ฟังจากฝ่ายโน้นแล้ว ไม่เก็บมาบอกฝ่ายนี้ เพื่อทำ ลายฝ่ายโน้น แต่จะสมานชนที่แตกกันแล้วให้กลับพร้อมเพรียงกัน อุดหนุนชนที่พร้อมเพรียงกันอยู่ ให้พร้อมเพรียงกันแล้ว; ข้าพเจ้า ละการกล่าวคำหยาบ เว้นขาดจากผรุสวาท กล่าวแต่วาจาที่ปราศจากโทษ เสนาะโสต ให้เกิดความรัก เป็นคำ ฟูใจ เป็นคำ สุภาพ ที่ชาวเมืองเขาพูดกัน เป็นที่ใคร่ที่พอใจของมหาชนแล้ว; ข้าพเจ้า ละคำพูดที่โปรยประโยชน์ทิ้งเสีย เว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อ กล่าวแต่ในเวลาสมควรกล่าวแต่คำ จริง เป็น ป ระโยชน์ เป็น ธรรม เป็นวินัย เป็น วาจามีที่ตั้ง มีหลักฐาน มีที่อ้างอิง มีเวลาจบ เต็มไปด้วยประโยชน์ สมควรแก่เวลาแล้ว;ข้าพเจ้าเว้นขาดจาก การล้างผลาญ พืชคาม และภูตคามแล้ว; เป็นผู้ ฉันอาหารวันหนึ่งเพียงหนเดียว เว้นจากการ ฉันในราตรีและวิกาล; เป็นผู้เว้นขาดจากการรำ การขับ การร้อง การประโคม และดูการเล่นชนิดที่เป็นข้าศึกแก่กุศล ;เป็นผู้เว้นขาดจาก การประดับ ประดา คือทัดทรงตบแต่งด้วยมาลาและของหอมเครื่องลูบทา; เป็นผู้เว้นขาดจากการ การนอน บนที่นอนสูงใหญ่; เป็นผู้เว้นขาดจาก การรับเงินและทอง; เว้นขาดจาก การรับข้าวเปลือก;’ เว้นขาดจากการรับเนื้อดิบ การ รับหญิง และเด็กหญิง การ รับทาสีและทาส การรับแพะแกะ ไก่ สุกร ช้าง ม้า โค ลา; เว้นขาดจาก การรับที่นา ที่สวน; เว้นขาดจาก การรับใช้ เป็นทูตไปในที่ต่าง ๆ (ให้คฤหัสถ์); เว้นขาดจาก การซื้อ การขายการฉ้อโกงด้วยตาชั่ง การลวงด้วยของปลอม การฉ้อด้วยเครื่องนับ (เครื่องตวงและเครื่องวัด); เว้นขาดจาก การโกงด้วยการรับสินบน และล่อลวง การตัดการฆ่า การจำจอง การซุ่มทำร้าย การปล้น การกรรโชก แล้ว.

“ข้าพเจ้า ได้ เป็นผู้สันโดษด้วยจีวร เป็นเครื่องบริหารกาย และ ด้วยบิณฑบาต เป็นเครื่องบริหารท้อง จะไปในที่ใด ๆ ย่อมถือเอาบริขารไปได้หมด
เหมือนนกมีปีก จะบินไปในที่ใด ๆ ย่อมมีภาระคือปีกของตนเท่านั้นบินไป,ฉันใดก็ฉันนั้น แล้ว.

“ข้าพเจ้านั้น ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นอริยะเช่นนี้แล้ว จึงรู้สึกพร้อมเฉพาะซึ่งอนวัชชสุขในภายในแล้ว. ข้าพเจ้า เห็นรูปด้วยตา แล้ว ไม่ถือเอาโดยนิมิต (คือรวบถือทั้งหมดว่างามหรือไม่งามแล้วแต่กรณี) ไม่ถือเอาโดยอนุพยัญชนะ (คือแยกถือเอาแต่บางส่วนว่าส่วนใดงามหรือไม่งามแล้วแต่กรณี), บาปอกุศลกล่าวคืออภิชฌาและโทมนัส พึงไหลไปตามผู้ไม่สำ รวมอินทรีย์ใดเป็นเหตุ, ข้าพเจ้าปฏิบัติปิดกั้นอินทรีย์นั้นไว้ รักษาถึงการสำรวมอินทรีย์คือตานั้น แล้ว. (ในกรณีแห่งการ ฟังเสียงด้วยหู ดมกลิ่นด้วยจมูก ลิ้มรสด้วยลิ้น ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยผิวกาย และ รู้สึกธรรมารมณ์ด้วยใจ ก็มีข้อความอย่างเดียวกันกับในกรณีแห่งการเห็นรูปด้วยตาข้างบนนี้).

“ข้าพเจ้านั้น ประกอบด้วยอินทรียสังวรอันเป็นอริยะเช่นนี้แล้ว จึงรู้สึกพร้อมเฉพาะซึ่งอัพยาเสกสุข. ข้าพเจ้า รู้ตัวรอบคอบ ในการก้าวไปข้างหน้า การถอยกลับไปข้างหลัง, การแลดู การเหลียวดู, การคู้ การเหยียด, การทรงสังฆ าฏิ บ าตร จีวร, การฉัน การดื่ม การเคี้ยว การลิ้ม , การถ่ายอุจจาระ การถ่ายปัสสาวะ, การไป การหยุด การนั่ง การนอน การหลับการตื่น การพูดการนิ่งแล้ว.

“ข้าพเจ้านั้น ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นอริยะเช่นนี้ด้วย ประกอบด้วยอินทรียสังวรอันเป็นอริยะเช่นนี้ด้วย ประกอบด้วยสติสัมปชัญญะอันเป็น อริยะเช่นนี้ด้วยแล้ว, ได้ เสพเสนาสนะอันสงัด คือป่าละเมาะ โคนไม้ ภูเขาซอกห้วย ท้องถ้ำ ป่าช้า ป่าชัฏ ที่แจ้ง ลอมฟาง (อย่างใดอย่างหนึ่ง); ในกาล เป็นปัจฉาภัตต์ กลับจากบิณฑบาตแล้ว นั่งคู้บัลลังก์ตั้งกายตรงดำรงสติเฉพาะหน้า, ละอภิชฌา ในโลก มีจิตปราศจากอภิชฌา คอยชำระจิตจากอภิชฌา ;ละพยาบาท อันเป็นเครื่องประทุษร้ายมีจิตปราศจากพยาบาท; ละถีนะมิทธะมุ่งอยู่แต่ความสว่างในใจ มีจิตปราศจากถีนะมิทธะ มีสติสัมปชัญญะรู้สึกตัว
คอยชำระจิตจากถีนะมิทธะ; ละอุทธัจจะกุกกุจจะ ไม่ฟุ้งซ่าน มีจิตสงบอยู่ในภายใน คอยชำระจิตจากอุทธัจจะกุกกุจจะ; ละวิจิกิจฉา ข้ามล่วงวิกิจฉา
เสียได้ ไม่ต้องกล่าวว่า ‘นี่อะไร นี่อย่างไร’ ในกุศลธรรมทั้งหลาย (เพราะความสงสัย) คอยชำระจิตจากวิจิกิจฉา แล้ว.

“ข้าพเจ้านั้น ครั้นละนิวรณ์ห้าประการ อันเป็นเครื่องเศร้าหมองจิตทำปัญญาให้ถอยกำลังเหล่านี้ได้แล้ว ก็สงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลาย เข้าถึงปฐมฌาน อันมีวิตกวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดจากวิเวก แล้วแลอยู่; เพราะสงบวิตกวิจารเสียได้ จึงบรรลุ ฌานที่ ๒ เป็นเครื่องผ่องใสในภายใน เป็นที่เกิดสมาธิแห่งใจ ไม่มีวิตกวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิ แล้วแลอยู่; เพราะความจางคลายไปแห่งปีติ ย่อมอยู่อุเบกขา มีสิตสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกายบรรลุ ฌ าน ที่ ๓ อันเป็นฌ านที่พระอริยเจ้ากล่าว่า ‘ผู้ได้ฌ านนี้ เป็นผู้อยู่อุเบกขา มีสติอยู่เป็นสุข’ ดังนี้ แล้วแลอยู่; และเพราะละสุข และทุกข์เสียได้ เพราะความดับหายไปแห่งโสมนัสและโทมนัสในกาลก่อน จึงได้บรรลุฌานที่ ๔ อันไม่ทุกข์ไม่สุข มีแต่ความที่สติเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขาแล้วแลอยู่ แล้ว.

“ข้าพเจ้านั้น ครั้นจิตตั้งมั่นบริสุทธิ์ผ่องใส ไม่มีกิเลสปราศจากอุปกิเลส เป็นธรรมชาติอ่อนโดยควรแก่การงาน ถึงความไม่หวั่นไหวตั้งอยุ่เช่นนี้แล้ว ได้น้อมจิตไปเฉพาะต่ออาสวักขยญาณ แล้ว : ข้าพเจ้าได้รู้ขัดแล้วตามที่เป็นจริงว่า ‘นี้ ทุกข์, นี้ เหตุให้เกิดทุกข์, นี้ ความดับไม่เหลือแห่งทุกข์,นี้ หนทางให้ถึงความดับไม่เหลือแห่งทุกข์; ได้รู้ชัดแล้วตามเป็นจริงว่า ‘เหล่านี้อาสวะ, นี้ เหตุให้เกิดอาสวะ, นี้ ความดับไม่เหลือแห่งอาสวะ, นี้หนทางให้ถึงความดับไม่เหลือแห่งอาสวะ’ ดังนี้. เมื่อข้าพเจ้ารู้อยู่อย่างนี้เห็นอยู่อย่างนี้’ จิตก็หลุดพ้นแล้วแม้จากกามสวะ แม้จากภวาสวะ แม้จากอวิชชาสวะ. เมื่อ จิตหลุดพ้นแล้ว ก็เกิดญาณหยั่งรู้ว่า จิตหลุดพ้นแล้ว. ข้าพเจ้าได้รู้ชัดแล้วว่าชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์ได้อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำ ได้ทำ สำ เร็จแล้ว กิจที่จะต้องทำ เพื่อความหลุดพ้นอย่างนี้มิได้มีอีก ; ดังนี้.

อาวุโส ! เมื่อข้าพเจ้ารู้อยู่อย่างนี้ เห็นอยู่อย่างนี้ ความเคยชินแห่งการถือตัวว่าเป็นเราว่าเป็นของเรา (อหงฺการมมงฺการมานานุสย) ในกายอันประกอบด้วยวิญญาณนี้ และในนิมิตทั้งหลายทั้งปวงในภายนอก จึงถูกถอนขึ้นด้วยดี ดังนี้

ถ้าตอบถูกก็ให้ทำดังนี้

ภิกษุ ท.! พวกเธอพึงยินดีอนุโมทนาในคำ กล่าวของภิกษุนั้นว่า สาธุ ดังนี้.

ครั้นพวกเธอยินดีอนุโมทนาว่า สาธุ ดังนี้แล้ว พึงกล่าวแก่ภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า “อาวุโส ! เป็นลาภของพวกเราหนอ ! อาวุโส ! พวกเราได้ดีแล้วหนอ! ที่พวกเราได้พบเห็นพหรมจารีเช่นกับท่าน” ดังนี้.

ควรสร้างเจดีย์ใส่กระดูกท่านไว้ด้วยเมื่อท่านทำกาละลงไปแล้ว

เจดีย์

download ได้ที่นี่

http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode8.mp3

• เราได้เกิดเป็นมนุษย์
• เราได้มาพบกันในสังสารวัฏที่กว้างใหญ่อย่างนี้
• ในสังสารวัฏที่กว้างใหญ่อย่างนี้ ก็ยังมี ทิฐิสัมปันนบุคคล หลุดพ้นออกมาได้
• ธรรมได้รุ่งเรืองไปทั่วโลก
• คนที่มีธุลีในดวงตาแต่น้อยก็มีอยู่ ที่ยังขวนขวายฟังธรรม
• ความฝันที่เราได้เคยฝันนั้น ก็พบว่ามีอุปมาเหมือนขันธ์ทั้งห้า
• เราสามารถพบความจริงในหัวใจได้ว่า มันเป็นอนัตตา
• คนที่ยืนเคียงข้างเราเสมอนั้นก็คือ จิตประภัสสร ซึ่งถูกทำให้เศร้าหมองด้วยกิเลสที่เป็น อคันตุกะ จรมา
• องคุลีมาล (นักฆ่า 999 ศพ) ก็ยังเป็น พระอรหันต์ได้
• เราสามารถฝึกให้จิตมีสติได้ตลอดทุกขณะจิต

เป็นเรื่องมหัศจรรย์ จริงๆ

ปล. ที่ใส่รูปน้ำหอมเพราะ เป็น “ผัสสะ” อย่างเดียวที่มีคำว่า “Miracle”

download ได้ที่นี่

http://www.archive.org/download/Puredhamma_Podcast/PuredhammaPodcastEpisode7.mp3

ปล. ตอนที่ 7 นี้ ได้ตัดต่อและบันทึกไว้ตั้งแต่สัปดาห์ที่แล้ว และจะนำขึ้นในวัน พฤหัสที่ผ่านมา (24 กพ.) แต่ว่า file อยู่ที่อุดร และ ตัวอยู่กรุงเทพฯ, ก็เลยให้ ฟังตอนที่ 6.5 ไปก่อน, เมื่อกลับมาอุดรในวันนี้ จึงพึ่งจะ upload ให้ได้.