ทำนาที่ใจ

เสันทางที่บิณฑบาตรจะผ่านคันนา

ในฤดุทำนานี้อาตมาพบว่า ที่นาบางแปลงก็มีข้าวขึ้นดี บางแปลงก็ขึ้นไม่ดี

เมื่อกลับมาที่วัดก็มาถาม โยมอุปัฏฐากซึ่งเป็นผู้มีประสบการณ์ ในการทำนามามาก เขาเล่าให้ฟังว่า “เพราะมีระดับน่ำในนาไม่เท่ากันบ้าง เพราะ การไถในนาไม่เหมือนกันบ้าง เพราะ ต้นกล้าไม่ดีบ้าง เพราะนาไม่มีรั้ว จึงมีวัวแอบมากินบ้าง เพราะ มีวัชพีชบ้าง”

พระโคดมตรัสว่า

“ศรัทธาเป็นพืช, ความเผาผลาญกิเลสเป็นน้ำฝน, ปัญญา ของเรา เป็นแอก และคันไถ, หิริเป็นงอนไถ, ใจเป็นเชือกชัก, สติเป็นผาลและปฎัก, การคุมกาย คุมวาจา คุมท้องในเรื่องอาหาร เป็นรั้วนา, เราทำความสัจจ์ ให้เป็นผู้ถากหญ้าทิ้ง, ความยินดีใน พระนิพพาน (ที่เราได้รู้รสแล้ว) เป็นกำหนดการเลิก ทำนา, ความเพียรของเรา เป็นผู้ลากแอกไป ลากไปสู่ แดนอันเป็นที่เกษมจากโยคะ, ไปอยู่ ๆ ไม่เวียนกลับ, สู่ที่ซึ่งบุคคลไปถึงแล้ว ย่อมไม่เศร้าโศก. การไถนาที่ไถแล้วอย่างนี้ นานั้นย่อมมี อมตะ คือความไม่ตาย เป็นผล, ครั้นไถนานี่เสร็จแล้ว ย่อมหลุดพ้นจาก ความทุกข์ ทั้งปวง”.

๑ ผาล คือ เหล็กสำหรับสวมหัวหมูเครื่องไถ”