download9
ออกอากาศทาง FM92.5 ในวันที่ 16/02/2560

ฟังเรื่อง “มาตุโปสกชาดก ว่าด้วยเรื่องพญาช้างผู้เลี้ยงมารดา” (เริ่มนาทีที่ ๒๐.๔๑)

download9

HIGHLIGHTS:

  • ถ้าไม่มีคุณธรรมข้อกตัญญูกตเวทิตา คุณธรรมข้ออื่นๆ ก็ไม่ตามมา ทำให้ไม่บรรลุธรรม
  • ความกตัญญูยังหาได้ในสัตว์เดรัจฉาน เราเกิดเป็นมนุษย์แล้วให้มีปัญญาเห็นคุณธรรมนี้
  • ผู้ที่มีความขัดข้องใจในมารดาบิดาควรฟังธรรมบทและนิทานชาดกนี้ เมื่อรู้คุณมารดาบิดาในวัฏฏะแล้ว จึงจะเห็นคุณของบิดาในวิวัฏฏะได้

บทคัดย่อ

“คือความกตัญญูเรายังหาได้ในสัตว์เดรัจฉาน แม้ความกตัญญูนั้นจะคับแคบ เพราะความที่เขาเป็นสัตว์เดรัจฉาน ถูก lock เอาไว้ด้วยอำนาจของกาม ด้วยอำนาจของกิเลส ราคะ โมหะ โทสะ มันครอบงำทำให้มองเห็นไม่ได้ไกล แต่เราในมนุษย์มีสิ่งที่เรียกว่าปัญญา ปัญญานี้มันอยู่ในสายเลือดของเรา ด้วยความเป็นมนุษย์ให้เราคิดให้มันไกลๆ หน่อย คุณธรรมคือความกตัญญูกตเวที คุณธรรมคือการอุปถัมภ์มารดาบิดา เป็นเรื่องที่สำคัญ ถ้ามีแล้ว คุณธรรมอื่นๆ จะตามมา ทำให้เราไปถึงวิชชาวิมุตได้เลย”


เมื่อไม่รู้คุณไม่กระทำตอบจะเป็นอย่างไร

การที่เราไม่ดูแลมารดาบิดา สิ่งหนึ่งที่มันเนื่องกันมา คือความที่ไม่รู้ถึงคุณของคนอื่น กตัญญูคือการรู้คุณของคนอื่น มักใช้คู่กับกตเวทีคือการกระทำตอบ ถ้าไม่มีกตัญญูก็ยากที่จะมีกตเวที

พอไม่รู้คุณไม่กระทำตอบแล้ว มันมักจะเป็นคนที่กำจัดคุณของคนอื่น เช่น สัจจนิครณ เพราะความที่คอยกำจัดคุณของคนอื่น ไม่เห็นคุณของคนอื่น แม้ได้ฟังธรรมบทเดียวกับท่านปัญจจวคีย์ ก็ยังไม่สามารถบรรลุธรรมได้

“ก็แม้แต่ว่ามารดาบิดาที่เป็นผู้ที่หาบุญคุณหาประมาณไม่ได้ ให้เรารอดพ้นตายมาในชาตินี้ เรายังไม่เห็นคุณของท่าน แล้วจะไปพูดถึงอะไร อะไรที่จะมาเป็นคุณละเอียดๆ บุญคุณของพระพุทธเจ้าเหรอ คุณจะเห็นเหรอ ขนาดมารดาบิดาที่อุบัติขึ้นมาในชาตินี้ ชาตินี้ยังไม่เห็นเลย ที่เป็นไปในทางวัฏฏะ แล้วมารดาบิดาที่ให้เราอุบัติเกิดขึ้น มีคุณในทางนี้คือวิวัฏฏะคือพระพุทธเจ้า เราจะเห็นอันนั้นเหรอ”

ในที่นี้จะได้ฟังธรรมบทแปลเรื่อง เรื่องบุตรของพราหมณ์เฒ่า และในธรรมบทยังยกนิทานชาดกมาประกอบด้วย

ธรรมบทเรื่องบุตรของพราหมณ์เฒ่า เป็นเรื่องของพราหมณ์ที่มีสมบัติ ๘ แสน มีบุตร ๔ คน เมื่อแบ่งสมบัติให้บุตรจนหมด บุตรและสะใภ้ก็ไม่ดูแล จึงออกบวชเป็นชีปะขาว มีสภาพเศร้าหมอง วันนึงเมื่อเห็นสภาพของตนที่ไม่มีบุตรดูแลก็ให้นึกถึงพระพุทธเจ้า เล่าที่มาที่ทำให้ตนต้องอยู่ในสภาพเศร้าหมองนี้ พระพุทธเจ้าจึงให้เรียนคาถาคาถาหนึ่ง เพื่อใช้เป็นอุบายกล่าวในสภา สภากล่าวโจทย์จะฆ่าบุตรนั้น บุตรทั้ง ๔ ได้สติ กลับมาดูแลบิดาเช่นเดิม พราหมณ์นั้นระลึกถึงพระคุณของพระพุทธเจ้า จึงจะถวายภัตจาก ๔ ที่ได้จากบุตรแด่พระพุทธเจ้า ๒ ที่ พร้อมให้บุตรกระทำตาม พระพุทธเจ้าก็ได้เสด็จไปรับบาตรตามบ้านของบุตรแต่ละคนจนครบ วันนึงบุตรคนโตทำตามด้วยการมงคล พระพุทธเจ้าเป็นประธานพร้อมภิกษุ ๕๐๐ บุตรทั้ง ๔ นั้นได้กราบทูลว่าบัดนี้เขาได้ดูแลบิดาเป็นอย่างดี พระพุทธเจ้าจึงตรัสว่า


การบำรุงมารดาบิดาเป็นมงคล

พระศาสดาตรัสว่า

“ท่านทั้งหลายทำกรรมงามแล้ว ชื่อว่าการเลี้ยงมารดาบิดา โบราณกบัณฑิตทั้งหลาย (เคย) ประพฤติมาแล้วเหมือนกัน”

แล้วตรัสมาตุโปสกนาคชาดก ในเอกาทสกนิบาตนี้โดยพิสดารว่า “เพราะช้างนั้นหลีกไปเสีย ต้นอ้อยช้างและไม้โมกมันจึงงอกขึ้นไสว” ดังนี้เป็นต้น

แล้วได้ทรงภาษิตพระคาถานี้ว่า :- ธนปาลโก นาม กุญฺชโร

กฏกปฺปเภทโน ทุนฺนิวารโย

พุทโธ กพลํ น ภุญฺชติ

สุมรติ นาควนสฺส กุญฺชโร.

มาตุโปสกนาคชาดก ว่าด้วยเรื่องพญาช้างผู้ดูแลมารดา เป็นเรื่องของโพธิสัตว์ครั้งมีชาติกำเนิดเป็นช้างที่ดูแลแม่ช้างที่ตาบอด วันหนึ่งถูกจับไปไว้ที่พระราชวัง ก็ไม่บริโภคน้ำหรืออาหาร แม้อยู่ในโรงช้างที่วิจิตรไม่ถูกล่าม ก็เหมือนถูกล่าม เพราะใจนั้นไปอยู่ที่ป่าด้วยความเป็นห่วงมารดา พระราชาเลื่อมใสในพญาช้างนั้นจึงปล่อยกลับไปหามารดา ดังนี้

“พระราชาตรัสว่า พญาช้างนี้ กล่าวว่า ข้าแต่พระมหาราชา ข้าพระองค์เลี้ยงมารดาตาบอด เว้นข้าพระองค์เสีย มารดาของข้าพระองค์ ก็จักถึงความสิ้นชีวิต เว้นมารดาเสีย ข้าพระองค์ไม่มีความต้องการด้วยความเป็นใหญ่เลย วันนี้เมื่อมารดาของข้าพระองค์ไม่ได้อาหารเป็นวันที่ ๗ เพราะฉะนั้น ท่านทั้งหลายจงปล่อยพญาช้างที่เลี้ยงมารดานี้ พญาช้างนั้นจงมาอยู่ร่วมกับมารดา พร้อมด้วยญาติทั้งหมด”

เมื่อพระพุทธเจ้าแสดงธรรมจบ พราหมณ์พร้อมบุตรและสะใภ้บรรลุโสดาปัตติผล ดังนี้”

เมื่อไม่กตัญญุตา ก็ยากจะบรรลุธรรม
Tagged on: