พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๒ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๔
อังคุตตรนิกาย ปัญจก-ฉักกนิบาต
The Book of Fives

The Fourth Fifty
อรัญญวรรคที่ ๔
IV. FOREST DWELLERS
๑. อารัญญกสูตร
181 (1) Forest Dwellers

[๑๘๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ๕ จำพวกเป็นไฉน คือ ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตรเพราะโง่เขลา เพราะหลงงมงาย ๑ มีความปรารถนาลามก ถูกความอยากครอบงำ จึงถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๑ ถืออยู่ป่า เป็นวัตรเพราะเป็นบ้า เพราะจิตฟุ้งซ่าน ๑ ถืออยู่ป่าเป็นวัตรเพราะรู้ว่าเป็นวัตรอัน พระพุทธเจ้าและสาวกแห่งพระพุทธเจ้าทั้งหลายสรรเสริญ ๑ ถืออยู่ป่าเป็นวัตร เพราะอาศัยความเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความ สงัด ความเป็นผู้มีความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้ ๑

“Bhikkhus, there are these five kinds of forest dwellers. What five?
(1) One who becomes a forest dweller because of his dullness and stupidity;
(2) one who becomes a forest dweller because he has evil desires, because he is driven by desire;1179
(3) one who becomes a forest dweller because he is mad and mentally deranged;
(4) one who becomes a forest dweller, [thinking]: ‘It is praised by the Buddhas and the Buddhas’ disciples’;
(5) and one who becomes a forest dweller for the sake of fewness of desires, for the sake of contentment, for the sake of eliminating [defilements], for the sake of solitude, for the sake of simplicity.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้ถืออยู่ป่า เป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร เพราะอาศัยความเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด ความเป็นผู้มีความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้ เป็นผู้เลิศ ประเสริฐ เป็นประธาน สูงสุด และดีกว่าภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ เปรียบเหมือนนมสดเกิดจากโค นมส้มเกิดจากนมสด เนยข้นเกิดจากนมส้ม เนยใสเกิดจากเนยข้น หัวเนยใส เกิดจากเนยใส หัวเนยใสชาวโลกย่อมกล่าวว่าเป็นยอดในจำพวกโครส ๕ เหล่านั้น ฉันใด บรรดาภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร เพราะอาศัยความเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด ความเป็นผู้มีความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้ เป็นเลิศ ประเสริฐ เป็นประธาน สูงสุด และดีกว่าภิกษุผู้ถืออยู่ป่าเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฉันนั้น เหมือนกัน ฯ

These are the five kinds of forest dwellers. One who becomes a forest dweller for the sake of fewness of desires, for the sake of contentment, for the sake of eliminating [defilements], for the sake of solitude, for the sake of simplicity, is the foremost, the best, the preeminent, the supreme, and the finest of these five kinds of forest dwellers. “Just as, bhikkhus, from a cow comes milk, from milk comes curd, from curd comes butter, from butter comes ghee, and from ghee comes cream-of-ghee, which is reckoned the foremost of all these, so one who becomes a forest dweller for the sake of fewness of desires … for the sake of simplicity, is the foremost, the best, the preeminent, the supreme, and the finest of these five kinds of forest dwellers.”

จบสูตรที่ ๑

 

๒. ปังสุกูลิกสูตร

[๑๘๒] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือทรงผ้าบังสุกุลเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ

“Bhikkhus, there are these five kinds of wearers of rag-robes1180 …

จบสูตรที่ ๒

๓. รุกขมูลิกสูตร

[๑๘๓] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถืออยู่โคนไม้เป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ
“Bhikkhus, these five who dwell at the foot of a tree … [220]

จบสูตรที่ ๓

๔. โสสานิกสูตร

[๑๘๔] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถืออยู่ป่าช้าเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ
“Bhikkhus, these five who dwell in a charnel ground …

จบสูตรที่ ๔

๕. อัพโภกาสิกสูตร

[๑๘๕] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถืออยู่ในที่แจ้งเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ
“Bhikkhus, these five who dwell in the open air …

จบสูตรที่ ๕

๖. เนสัชชิกสูตร

[๑๘๖] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือการนั่งเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ
“Bhikkhus, these five who observe the sitter’s practice …

จบสูตรที่ ๖

๗. ยถาสันถติกสูตร

[๑๘๗] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถืออยู่ในเสนาสนะตามที่ท่านจัดให้ อย่างไรเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ
“Bhikkhus, these five who observe the any-beduser’s practice …

จบสูตรที่ ๗

๘. เอกาสนิกสูตร

[๑๘๘] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือการนั่งฉัน ณ อาสนะเดียวเป็น วัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ
“Bhikkhus, these five who observe the one-session practice …

จบสูตรที่ ๘

๙. ขลุปัจฉาภัตติกสูตร

[๑๘๙] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือห้ามภัตอันนำมาถวาย เมื่อภายหลัง เป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฯลฯ
“Bhikkhus, these five who observe the later-food-refuser’s practice …

จบสูตรที่ ๙

๑๐. ปัตตปิณฑิกสูตร

[๑๙๐] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ จำพวก นี้ ๕ จำพวกเป็นไฉน คือ ภิกษุเป็นผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร เพราะโง่ เขลา เพราะหลงงมงาย ๑ มีความปรารถนาลามก ถูกความอยากครอบงำ จึงเป็น ผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๑ เป็นผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตรเพราะเป็นบ้า เพราะจิตฟุ้งซ่าน ๑ เป็นผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร เพราะรู้ว่าเป็นวัตรอัน พระพุทธเจ้าและสาวกแห่งพระพุทธเจ้าทั้งหลายสรรเสริญ ๑ เป็นผู้ถือฉันเฉพาะ ในบาตรเป็นวัตร เพราะอาศัยความเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด ความเป็นผู้มีความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้ ๑

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ภิกษุผู้ถือฉัน เฉพาะในบาตรเป็นวัตร เพราะอาศัยความเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด ความเป็นผู้มีความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้ เป็นผู้เลิศ ประเสริฐ เป็นประธาน สูงสุด และดีกว่าภิกษุผู้ถือฉันเฉพาะในบาตร เป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ เปรียบเหมือนนมสดเกิดจากโค นมส้มเกิดจากนมสด เนยข้นเกิดจากนมส้ม เนยใสเกิดจากเนยข้น หัวเนยใสเกิดจากเนยใส หัวเนย ใสชาวโลกย่อมกล่าวว่าเป็นเลิศในจำพวกโครส ๕ เหล่านั้น ฉันใด ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาภิกษุผู้ถือฉันเฉพาะในบาตรเป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ภิกษุผู้ถือฉัน เฉพาะในบาตรเป็นวัตร เพราะอาศัยความเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย ความสันโดษ ความขัดเกลา ความสงัด ความเป็นผู้มีความต้องการด้วยข้อปฏิบัติอันงามเช่นนี้ เป็นผู้เลิศ ประเสริฐ เป็นประธาน สูงสุด และดีกว่าภิกษุผู้ถือฉันเฉพาะในบาตร เป็นวัตร ๕ จำพวกนี้ ฉันนั้นเหมือนกัน ฯ

“Bhikkhus, these five who observe the practice of eating only food in the almsbowl.
What five?
(1) One who observes the practice of eating only food in the almsbowl because of his dullness and stupidity;
(2) one who observes the practice of eating only food in the almsbowl because he has evil desires, because he is driven by desire;
(3) one who observes the practice of eating only food in the almsbowl because he is mad and mentally deranged;
(4) one who observes the practice of eating only food in the almsbowl, [thinking]: ‘It is praised by the Buddhas and Buddhas’ disciples’;
(5) and one who observes the practice of eating only food in the almsbowl for the sake of fewness of desires, for the sake of contentment, for the sake of eliminating [defilements], for the sake of solitude, for the sake of simplicity.
These are the five who observe the practice of eating only food in the almsbowl. One who observes the practice of eating only food in the almsbowl for the sake of fewness of desires … for the sake of simplicity, is the foremost, the best, the preeminent, the supreme, and the finest of these five who observe the practice of eating only food in the almsbowl.
“Just as, bhikkhus, from a cow comes milk, from milk comes curd, from curd comes butter, from butter comes ghee, and from ghee comes cream-of-ghee, which is reckoned the foremost of all these, so this one who observes the practice of eating only food in the almsbowl [221] for the sake of fewness of desires … for the sake of simplicity, is the foremost, the best, the preeminent, the supreme, and the finest of these five who observe the practice of eating only food in the almsbowl.”

จบสูตรที่ ๑๐

__________________________________
จบอรัญญวรรคที่ ๔

ธุดงค ๑๓
Tagged on: